• notifications1
  • menü

Bugün : 23 Nisan 2021 Cuma

BİTKİ BESİN ELEMENTLERİNİN ALIMINA ETKİ YAPAN ETMENLER

Bitkinin fiziksel ve biyokimyasal aktiviteleri iç ve dış etmenlerin etkisi altındadır.Buna bağlı olarak bitki besin elementlerinin alımı artar, azalır yada değişmeden kalır. Bu etmenler;

  1. Sıcaklık,
  2. Işık,
  3. Havalanma,
  4.  pH,
  5. İyonların karşılıklı etkileri,
  6. Bitki çeşidi,
  7. Bitkinin büyüme durumu

 

Sıcaklık

Kök bölgesinde sıcaklığın değişmesi pasif absorpsiyonu olduğu gibi aktif absorpsiyonuda etkilemektedir. Sıcaklığın azalmasıyla molekül yada iyonların kinetik enerjileri azalmakta ve dolayısıyla bağımsız difüzyonda azalmaktadır. Kök bölgesinde sıcaklığın belli bir düzeyin üzerine çıkması sonucu iyon alımının hızla azalması besin elementi alımında rol oynayan enzimlerin işlemlerini yitirmeleri sonucu ortaya çıkar. Yüksek sıcaklıkta solunumun etkilenmesi, membranların geçirgenliği azalır ve buna bağlı olarak pasif absorbsiyon ve element birikimi azalır.
 

Düşük kök bölgesi sıcaklığının elementlerin alımı üzerine olan etkisi farklılık gösterir. Örneğin besin elementlerine kıyasla fosfor düşük kök sıcaklığından göreceli olarak daha fazla etkilenmektedir. Kök bölgesi sıcaklığı kalsiyum ve magnezyum alımına göre potasyum alımını göreceli olarak daha fazla etkilemektedir.

 

Işık

Işığın yeterli olduğu koşullarda yetiştirilen bitkilerin göreceli olarak daha fazla bitki besin elementi aldıkları yapılan çalışmalarla saptanmıştır (Keltjens ve Nijenstein 1987). Yapılan çalışmada karanlık ortamda bırakılan mısır bitkisinin nitrat alımı hızla düşerken, bitkinin ışıkta bırakılması ile nitrat alımı hızla artmaya başlamıştır. Bitkilerde gözeneklerin açılıp kapanmalarına ve fotosenteze etki yapmak suretiyle ışık, besin elementi alımını dolaylı olarak etkiler. Örneğin gözeneklerin daha fazla açılıp kapanması buna bağlı olarak buharlaşmanın artmasıyla bitkinin su ve besin elementi artar.

 

Havalanma

Yeterli düzeyde besin elementlerini alabilmeleri için bitki köklerinin oksijene gereksinim gösterdikleri yapılan çalışmalarla saptanmıştır.Su ile kaplı yada yeterince havalanmayan topraklarda bitkilerin besin elementi alımlarındaki gerileme kök bölgesindeki O2 miktarı ile yakından ilgilidir. Öte yandan iyi havalanmayan ortamlarda CO2 birikimi,solunum ve iyon alımını etkilediği gibi kök üzerinde de zehir etkisi yapar. Kök bölgesinde oksijen miktarının azalması özellikle potasyum ve fosfor alımını olumsuz şekilde etkilemekte, oksijenin düşük düzeyde olması durumunda element alımı çok azalmaktadır.

Oksijen Kısmi Basıncı (%)

Potasyum

Fosfor

20

100

100

5

75

56

0.5

37

30

Çizelge 1. Arpa bitkisinde kök bölgesine uygulanan oksijen basıncının element alımına etkisi

 

pH

Bitki besin elementi absorpsiyonu üzerine ortam pH’sının etkisi çeşitli şekillerde ortaya çıkar.Düşük pH’larda genellikle katyonların absorpsiyonu azalırken anyonların absorpsiyonları artmaktadır. Düşük pH’larda katyon alımı anyon alımına göre daha fazla etkilenmektedir.

  • Düşük pH’larda potasyum absorbsiyonu daha azdır.
  • Fosfor absorpsiyonu üzerine ortamın ph’sı önemli etki yapar.pH düşük ise H2PO4 iyonları çoğunlukta iken, yüksek pH’larda PO4-3 iyonları çoğunluktadır.
  • Yüksek pH larda bitkiler çeşitli mikro elementlerle demiri yeterince alamamaktadır.
  • Ortam pH sı düştükçe NO3 alımı artarken, NH4 alımı azalır.
  • İyon   alımı    üzerine    pH,   kök   büyümesini    engelleyerek    dolaylı    şekilde    etkili olabilmektedir.

 

 

İyonların Karşılıklı Etkileri

Oramda bulunan iki değişik iyonun birbirinin alımını olumsuz şekilde etkilemesi interaksiyon, olumlu bir şekilde etkilemesi sinergizm olarak tanımlanmaktadır. İyonlar arasındaki bu karşılıklı etki asal olarak iyonların kompleks oluşturdukları taşıyıcılarla yakından ilgilidir.Eğer bitkide yeterli miktarda taşıyıcı bulunuyorsa bir sorun yok demektir, eğer ortamda yeteri kadar taşıyıcı yoksa, bu durumda Mg gibi taşıyıcılarla kompleks kurma gücü zayıf olan elementlerin alımı azalır. Bir başka deyişle Ca ve K, Mg ye göre taşıyıcılarla daha güçlü bağ kurduğundan alımları daha fazla olmaktadır. İyon alımında iyonların karşılıklı olumlu etkileşimi ilk kez Viets (1944) tarafından saptanmıştır.Yapılan çalışmalarda, düşük pH’da Ca’un K alımını arttırdığı gibi uygulanan Ca’un Cl alımını da arttırdığı saptanmıştır.

 

Bitki Çeşidi

Bitkilerin ayrımlı miktarlarda besin elementi absorbe etmeleri genetik özellikleri ile yakından ilgilidir.Örneğin buğday, mısır ve ayçiçeği bitkilerinin çok az sodyum absorbe etmelerine karşın tuz seven bitkiler (halofitler) fazla miktarda sodyum absorbe ederler.

 

Bitkilerin sahip oldukları kök sistemlerindeki farklılık ta besin elementi alımını etkilemektedir.Yapılan çalışmalarda kireçli topraklarda baklagil bitkilerinin fosfor, potasyum ve sodyumu baklagil olmayan bitkilere göre daha fazla mobil (hareketli) hale getirdikleri belirlenmiştirç

 

Bitkilerin Büyüme Durumu

Uzun süreli araştırmalarda iyon absorpsiyonu üzerine büyümenin dikkate değer etkileri vardır. Bitkinin yada dokunun büyümesi sonucu değinim yüzeyinin artması, hücre sayısının çoğalması, yeni taşıyıcıların sentezlenmesi gibi besin elementi alımını olumlu yönde etkileyen gelişmeler olur. Bu arada hücre geliştikçe daha fazla alınan su ile hücre içi sıvısının yoğunluğu azalır ve buna bağlı olarak iyon alımı artar.

 

Gelişmesini tamamlamış hücreler, hızlı bölünen ve gelişen hücrelere göre çok daha az iyon absorbe ederler. Gelişmesini tamamlamış hücrelerde protein sentezinin yeterince yapılamaması ve gereksinim duyulan taşıyıcıların oluşmaması nedeniyle iyon alımınının büyük ölçüde durduğu ileri sürülmektedir.

x
Aklınıza bir soru mu takıldı ? Siz sorun uzmanlarımız cevap versin!

Güvenlik Kodu : 38289

(Güvenlik kodunu bu kutucuğa yazın!)

Bitkilerde Klor Elementinin Önemi

Bitkilerde Klor Elementinin Önemi

KLOR Bitkilerin Klor Alımı:Klor bitkiler tarafından kökleri ve toprak üstü organları aracılığıyla Cl- iyonu şeklinde alınır.Bitkilerin klor gereksinimi çok azdır.Klor alımı temelde besin çözeltisinin yada toprak çözeltisinin Cl- konsant...

Bitkilerde Magnezyum Elementinin Önemi

Bitkilerde Magnezyum Elementinin Önemi

MAGNEZYUM Bitkilerin Magnezyum (Mg2+) Alımı: Bitkiler magnezyumu Mg2+iyonu şeklinde alırlar. Bitkilerin magnezyum alımı üzerine; 1) Ortamda bulunan iyonların cinsi: Ortamda K+ ve NH4’ün fazla bulunması Mg alınımını olumsuz etki...

Bitkilerde Çinko Elementinin Önemi

Bitkilerde Çinko Elementinin Önemi

ÇİNKO Bitkilerin Çinko Alımı: Bitkiler çinkoyu genelde Zn2+ iyonu şeklinde alırlar. Toprakta yada besin çözeltilerinde bulunan Zn-kileytler, bitkiler tarafından kileyt şeklinde değil doğrudan Zn şeklinde alınır.Bitki kökleri tarafından...

Bitkilerin Azot Alımı

Bitkilerin Azot Alımı

BİTKİLERİN AZOT ALIMI Yaşamsal öneme sahip olan azot, bitkiler tarafından nitrat (NO3) ve amonyum (NH4) iyonları şeklinde alınır. Genel olarak bitkinin azot gereksinimleri vegatatif gelişme dönemlerinde daha yüksektir. Toprak çözeltisin...

Kök Üzerindeki Bitki Besin Elementlerinin Kök İçerisine Alınması

Kök Üzerindeki Bitki Besin Elementlerinin Kök İçerisine Alınması

KÖK ÜZERİNDEKİ BİTKİ BESİN ELEMENTLERİNİN KÖK İÇERİSİNE ALINMASI Bitkiler derine ve yana doğru köklerini geliştirerek toprak parçacıklarıyla olabildiğince fazla değinim sağlarlar. Toprak parçacılarında bulunan besin elementleri ise kök ...

Bitkilerde Sodyum Elementinin Önemi

Bitkilerde Sodyum Elementinin Önemi

SODYUM Bitkilerin Sodyum Alımı: Bitkiler Sodyumu Na+ iyonu şeklinde alırlar. Bitkilerde sodyum temelde floem iletim boruları içersinde taşınır. Bitkiler aldıkları sodyum miktarı ve sodyum tepkimeleri yönünden iki grup altında toplanır; ...

Bitkilerde Bakır Elementinin Önemi

Bitkilerde Bakır Elementinin Önemi

BAKIR Bitkilerin Bakır Alımı: Bakır bitkiler tarafından temelde Cu2+ iyonu şeklinde alınır.Bitkiler doğal ve yapay organik bileşikler şeklindeki bakırı da aldıkları gibi yaprakları aracılığıyla bakır tuzlarını ve komplekslerini alırlar....

KULLANICI GİRİŞİ

Kullanıcı Adınız

Şifreniz

Üye Ol Şifremi Unuttum

SİTE İSTATİSTİKLERİ
  • Konular (4.435)
  • Resimler (5.663)
  • Dokümanlar (1.934)
  • Üyeler (15.774)
WWW.SORHOCAM.COM

Başka yerde arama, tarıma dair aradığınız her ne varsa burada! Tarım Haberleri, bitki hastalıkları, zararlıları, gübreleme, ilaçlama ve daha fazlası...