• notifications1
  • menü

Bugün : 10 Nisan 2021 Cumartesi

Lif Bitkileri

Endüstri bitkileri bitkisel üretim içerisinde önemli bir yere, lif bitkileri ise özel bir yere sahiptir. Lif bitkilerinin bu önemi özellikle pamuk bitkisinin dünya pazarında aldığı paydan gelmektedir. Önceden de olduğu gibi pamuk iplik-kumaş-giyim-tekstil sanayi ile insanların temel ihtiyaçları arasında yer alan bir hammadde bitkisi olmuştur. Bunun gibi keten ve kenevir, bazı ucuz ambalaj malzemeleri ile süs eşyalarının yapımında ki yerini halen korumaktadır. 1950'li yıllara kadar lif bitkilerinin dünya lif ihtiyacını karşılamada bugünkünden daha büyük bir öneme sahip bulunmaktaydı. Son yıllarda kimya sanayinin gelişmesine bağlı olarak sentetik liflerin büyük oranda devreye girmesi, özellikle pamuk dışındaki lif bitkilerinin (keten, kenevir, jüt, rami, sisal vs.) önemini büyük ölçüde azaltmıştır.

 

Lif bitkileri, herhangi bir organından (sap, yaprak, tohum vs) lif elde edilen bitkiler grubu olarak ifade edilir. Günümüzün en önemli sorunun beslenme olduğu bilinse de, giyim ve barınmaya bağlı olarak başta tekstil ve konfeksiyon olmak üzere liflere duyulan ihtiyaç beslenme ihtiyacından daha az değildir.

 

Dünyada kişi başına tüketilen 8 kg kadar lifin yaklaşık yarısı tabi nitelikli liflerden (çoğunluğunu pamuk, yün, ipek, keten ve diğer lifler) karşılanırken, diğer yarısı kimyasal kaynaklı (sentetik ve selülozik) liflerden elde edilmektedir. Bitkisel lifler arasında pamuk, toplam lif üretiminin dünyada ve Türkiye'de % 50' sini karşılar seviyededir. Dünya ticaretinde önemli bir yere sahip olan dokuma ve tekstilin hammaddesinin pamuk olduğu bir gerçektir. Öte yandan insan doğduğunda pamuklu beze sarıldığı gibi, ölümünde de pamuklu beze sarılmaktadır.

 

Lif bitkilerinin Ülkemizin iç ve dış ekonomisinde önemi hayli büyüktür. Lif bitkilerinin ekim alanı bakımından endüstri bitkileri arasında yağ bitkilerinden sonra ikinci sırada yer alır. Ancak,  özellikle de pamuğa bağlı olarak lif bitkilerinin üretimi giderek artış göstermektedir. Dünyanın birçok ülkesinde özellikle sıcak bölgelerde jüt ve raminin önemi büyükken; ülkemizde pamuk, keten ve kenevirin önemi vardır.

 

Bu arada pamuk dendiği zaman sadece pamuk bitkisi düşünülmemelidir. Pamukla başlayan zincirin halkaları iplik sanayi, dokuma ve örme ile devam etmekte; ardından tekstil-konfeksiyon sanayine kadar uzun zahmetli ve ancak yüksek gelirli bir sektörün halkalarını oluşturmaktadır. Diğer bir ifadeyle; pamukla başlayan 1 oranında ki gelir konfeksiyona yani giyime kadar 25-30 kat artabilmektedir. Bu derecede önemli olan lifler aşağıdaki kaynaklardan elde edilebilmektedir.

 

Lif bitkilerinin sınıflandırılması:

A) Tabii (doğal) lifler

B) Suni (kimyasal) lifler

  1. Hayvansal lifler: yün, tiftik, ipek, yapağı, deve tüyü
  2. Madensel lifler: cam lifi, asbest, madensel iplik
  3. Bitkisel lifler

 

Bitkisel lifler: konumuz olan bitkisel kaynaklı lifler olup iki gruba ayrılır.

  1. Yumuşak lifler; bu gurup lifler daha çok dokumaya elverişlidir,
  2. Sert lifler; daha çok örmeye yarayışlı lifler olarak ifade edilir. 

 

Bitkisel lifler elde ediliş yerlerine göre 4 ana grupta incelenirler;

  1. Tohumlarında lif elde edilenler:   Ör: Pamuk,
  2. Meyvelerinden lif elde edilenler: Ör: Hindistan cevizi, Lif kabağı,
  3. Saplarından lif elde edilenler: Ör: Keten, Kenevir, Hibiscus, Jüt, Rami,
  4. Yapraklarından lif elde edilenler: Ör: Sisal, Manila kendiri, Abaca, vs.

 

Lif bitkileri canlıların ve özellikle de insan hayatında oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu bakımdan liflerin kullanma yerlerine göre şöyle sınıflandırılır;

  1. Giyim eşyası olarak; bu maksatla kullanımı insanlık tarihi kadar eskidir.
  2. Çevre eşyası olarak; perde, örtü, yatak, yorgan, halı, kilim, vs.
  3. Teknik amaçla; kağıt, barut ve fotoğraf filmleri yapımında kullanılmaktadır.

 

Yeryüzünde liflerinden ekonomik olarak yararlanabilecek 700 kadar (bazı kaynaklara göre 1000) bitki mevcuttur. Ancak bu bitkilerin çoğu özellikle son yıllarda sentetik liflerin çoğalmasıyla ekonomik önemlerini yitirmiştir. Bugün ekonomik önemlerini koruyan ve ülkemizde de önemli bir yere sahip olan pamukla birlikte keten ve kenevir (iklim yapısına, ekolojik isteklere ve üretim amacına göre bölgesel olarak değişse de) sayılabilir.

 

Lif bitkilerinin ülkemizde üretimi yıldan yıla değişmekle beraber bugün Ülkemizde üretim alanı 800 bin hektara ulaşmış bulunmaktadır. Bunlar arasında en önemlisini (%99'u) pamuk bitkisi oluşturmaktadır.

 

Dünyada kişi başına tüketilen 8 kg lifin yaklaşık yarısı doğal, yarısı kimyasal kaynaklı (sentetik, selülozit) dır.

 

Buna göre:

Çizelge 1. Dünyada tüketilen tabii ve suni liflerin oransal dağılımı

Ürün

Üretim (000 ton)

(%)

Pamuk

    24 000

   48.0

İpek

           70

     0.2

Yün

      1 950

     4.0

Sentetik

    16 000

   39.0

Rayon-viskon

      4 000

     9.0

 

    44 250

 100.0

 

Bir sıcak iklim bitkisi olan pamuk bitkisinin ülke ekonomisindeki öneminin inkar edilemeyecek kadar büyük olduğu ortadadır. Aynı gerçekleri keten ve kenevir bitkileri için söylemek pek mümkün olmamaktadır. Hazırlanan bu ders notunda ülkemiz şartlarına uygun pamuk, keten ve kenevirin yetiştirilme şartları ile ülkemizde üretimi yapılan çeşitler göz önünde bulundurularak ortaya konacaktır.     

Konu Ekleri

x
Aklınıza bir soru mu takıldı ? Siz sorun uzmanlarımız cevap versin!

Hlsbhr

(4 yıl önce)

Paylaşım için teşekkürler,

Güvenlik Kodu : 94132

(Güvenlik kodunu bu kutucuğa yazın!)

Bakla Tarımı

Bakla Tarımı

Bakla Tarımı Yemeklik tane baklagiller içerisinde yer alan bakla, içerdikleri protein oranının yüksek olması ve insan beslenmesinde önemli bir yere sahiptir. İklim İstekleri Bakla donma noktasının üzerindeki sıcaklıklara dayanan bi...

Şeker Pancarı Üretim Tekniği

Şeker Pancarı Üretim Tekniği

ŞEKER PANCARI ÜRETİM TEKNİĞİ Tarla Seçimi: Şeker pancarı topraktan bol miktarda besin maddesi kaldırdığından, pancar üretilecek tarla seçimine dikkat edilmelidir. Tarla sulanabilir besin maddelerince zengin, organik maddece yüksek, ha...

Kara mercimek Tarımı

Kara mercimek Tarımı

Anavatanı Suriye, Mezopotamya ve Anadolu toprakları olan siyah beluga mercimeği, ülkemizde bilinen adı ile kara mercimek , 6000 yıldır tarımı yapılmakta ve tüketilmektedir. Kara Mercimek tarımı oldukça kolaydır. Biçerdöverle hasadı çok ...

Hububat Yetiştiriciliği

Hububat Yetiştiriciliği

Hububat Yetiştiriciliği Tarla Hazırlığı Öncelikle, tarlada bitki artıklarının yok edilmesi gerekir. Düzenli bir çıkış, kuvvetli bir kök sistemi temin etmek için tohum yatağının iyi hazırlanması lazımdır. İyi bir toprak işleme toprağın ...

Pamuk Tarımı

Pamuk Tarımı

PAMUK TARIMI Pamuk, her türlü toprakta yetişebilen bir bitki olmakla birlikte, yüksek verim ve kaliteye ulaşabilmek için toprağın derin profilli alüviyal olması gerekir. Derin, kumlu-killi, su tutma yeteneği yüksek, geçirgenliği, işlenm...

Lavanta Yetiştiriciliği

Lavanta Yetiştiriciliği

LAVANTA (Lavandula angustifolia MİLL. (Syn. L. officinalis CHAİX.)) Kökeni ve Yayılışı : Lavandula ismi Latince lavare den gelmekte ve yıkama anlamını taşımaktadır. Zira çok aromalı olan bu bitki yıkama veya banyo suyunda kullanılmaktad...

Nohut Yetiştiriciliği

Nohut Yetiştiriciliği

Nohut Yetiştiriciliği Nohut, çok ince hazırlanmış bir tohum yatağına gerek duymaz, fakat toprağın derin sürülmüş olmasını ister. Tarla, sonbaharın başında pullukla 18-20 cm derinlikte sürülür. İlkbahara kadar bu şekilde bırakılır. İlkba...

KULLANICI GİRİŞİ

Kullanıcı Adınız

Şifreniz

Üye Ol Şifremi Unuttum

SİTE İSTATİSTİKLERİ
  • Konular (4.435)
  • Resimler (5.663)
  • Dokümanlar (1.934)
  • Üyeler (15.676)
WWW.SORHOCAM.COM

Başka yerde arama, tarıma dair aradığınız her ne varsa burada! Tarım Haberleri, bitki hastalıkları, zararlıları, gübreleme, ilaçlama ve daha fazlası...