• notifications1
  • menü

Bugün : 10 Mayıs 2021 Pazartesi

CAN gübresi nedir?

CAN, çeltik hariç tüm bitkilerin gübrelenmesinde en çok kullanılan üst gübresidir. Yapısında %26 azot (N) bulunur. Bunun yarısı amonyum (NH4 c) azotu, diğer yarısı da nitrat (NO3) azotu formundadır.Nitrat azotu bitkilerin hızlı gelişme dönemlerinde ve ürüne yatma dönemlerinde bitki kökleri tarafından hızlı bir şekilde alınır. Amonyum formundaki azotun büyük bir kısmı ise toprak şartlarına bağlı olarak topraktaki azot bakterileri tarafından nitrat (NO3) azotuna çevrilir ve bitkiler azot eksikliği çekmez. Çeltik hariç tüm kültür bitkilerinin gelişme dönemleri içinde aldıkları toplam azotun %75’i nitrat azotu formundadır. Bu nedenle üst gübre olarak ülkemizde ve dünyada en çok kullanılan azotlu gübrelerin başında Kalsiyum Amonyum Nitrat (CAN) gübresi gelir.

 


CAN gübresi Nerelerde kullanılır?


CAN gübresi, başta buğday ve arpa gibi tahıllar olmak üzere tüm kültür bitkilerinde üst gübre olarak çapada ve sulamada kullanılır. Çeltik tarımında tercih edilmez. Yeteri kadar verilmemesi halinde bitkide gelişme yavaşlar, yapraklar küçük kalır ve soluk ya da sarımtırak yeşil renge döner. Gereğinden fazla verilmesi halinde ise gelişme fazla olur, olgunlaşma gecikir, bitkinin girişi azalır. Nötr reaksiyonlu bir gübre olduğundan her cins toprakta kullanılabilir

 

CAN gübresi Kullanım şekli

CAN gübresinin toprağa karıştırılarak veya yağışlardan ve sulamadan önce uygulanması halinde üre gübresinde olduğu gibi amonyak (NH3) halinde azot kaybı olmaz. Gübrenin içeriğindeki azot toprak suyunda eridiği (çözündüğü) zaman (+) elektrik yüklü amonyum (NH4) iyonu ve (–) elektrik yüklü nitrat (NO3) iyonu haline gelir. Amonyum iyonları (+) elektrik yüklü olduğu için topraktaki (–) elektrik yüklü kil mineralleri ve diğer kolloidler tarafından tutulur ve sulama suyu ile yıkanmaz. Nitrat iyonları (–) elektrik yüklü olduğu için kil mineralleri ve diğer kolloidler tarafından tam tutulamaz ve bir kısmı özellikle kumlu topraklarda aşırı yağış ya da aşırı sulama ile yıkanarak bitki kök bölgesinden uzaklaşabilir. Bu nedenle CAN gübresi, bitkinin azotlu gübre ihtiyacı, yaşı ve sulama adedine göre birkaç kısma ayrılarak uygulanmalıdır. 
CAN gübresiyle ilgili yanlış bilgiler


CAN gübresi toprak pH değerini değiştirmez, nötr karakterli bir gübredir. Toprağa uygulanan CAN gübresi toprak suyunda eriyerek bir adet (+) elektrik yüklü amonyum (NH4) katyonu ile bir adet (–) elektrik yüklü nitrat (NO3) anyonu meydana getirir. (+) ve (–) elektrik yükleri CAN gübresinde eşit sayıda olduğu için toprakta pH değeri değişmez. Bu nedenle yanlış olarak bilinen “Toprağın pH değerini artırır” ifadesi doğru değildir. CAN gübresinin (veya ticari ismi başka olan %26 azot içerikli amonyum nitrat gübrelerinin) toprağın pH değerini artırdığı varsayımı, nitratın patlama özelliğini azaltmak amacıyla üretim aşamasında ilave edilmesi gereken kireç (CaCO3) ve dolomit kirecinden (CaCO3 + MgCO3) ileri gelmektedir. Kireç, suda çok yavaş ve çok az ayrışır. 1 kg kirecin ayrışıp CaCO3 ? Ca+2 + CO3-2 haline gelmesi ve toprağın pH değerini yükseltmesi için 66 ila100 ton suya ve çok uzun zamana ihtiyaç vardır. Bu nedenle CAN gübresi toprağın pH değerini değiştirmez.


CAN gübresi kullanımında yanlış bilinen bir diğer konu ise CAN gübresinin toprakta kireçleme etkisi yaptığı ve kireç miktarını artırdığıdır. Toprağın işlenen üst tabakası ortalama 20 cm kalınlıkta bir tabakadır. 1 dekarlık alanda 1000 m2 büyüklüğünde bir alan ve 20 cm derinlikte yaklaşık 200 m3’lük bir toprak hacmi söz konusudur. Orta bünyeli bir toprağın yoğunluğu 1,25 kg/litre’dir. 1 dekarlık alanda ve 20 cm kalınlıkta 200 x 1,25 = 250 ton toprak bulunur. Toprak analiz raporunda %2,5 ve daha az kireç bulunması durumunda “az kireçli veya kireçsiz” tanımı kullanılmaktadır. Bu duruma göre bir toprakta 250 x %2,5= 6,25 ton kireç var ise bu toprağa “az kireçli toprak” adı verilmektedir.


1 dekara her yıl 20-40 kg CAN gübresi verildiği düşünülürse, gübrenin içindeki kireç miktarı %25 olduğundan, toprağa 5-10 kg arasında ek kireç verilmiş olur. Bünyesinde 6.250 kg kireç mevcut olduğu halde “kireççe fakir” olarak tanımlanan bir toprak, 5-10 kg kireç eklendiği zaman kireççe zengin hale gelmez. Bu nedenle “CAN gübresi toprağı kireçlendirir” ifadesi tümüyle yanlıştır.


Ayrıca tüm dünyada kültür bitkileri ile bir dekardan her yıl 2-10 kg arasında kalsiyum (Ca) uzaklaşmaktadır. Dekar başına 2-10 kg kalsiyum, 5-20 kg kirecin (CaCO3) ayrışması sonucunda meydana gelir. Dolayısıyla CAN gübresi kullanmakla toprağa ilave edilen kireç veya biraz fazlası topraktan bitkiler tarafından zaten kaldırılmaktadır. Kireç kolay çözünüp (eriyip) kalsiyum (Ca) ve karbonat (CO3) haline gelmiş olsaydı, yüz binlerce yıldır yağan yağış ile toprakta kireç diye bir şey kalmazdı.


CAN gübresi hakkında yanlış bilinen bir diğer konu ise CAN gübresinin tam erimediği ve toprak yüzeyinde kaldığıdır. Daha önce açıklandığı gibi kirecin ve dolomit kirecinin suda kolay erimemesi nedeniyle, toprak yüzeyine uygulanan CAN gübresinin bu katkı maddesi yüzeyde kalır ve beyazlık halinde görülür. Halbuki CAN gübresi NH4NO3 + CaCO3 ve dolomitli olan NH4NO3 + CaMg(CaCO3)2 halindedir. Toprak yüzeyinde görülen şey, CaCO3 veya CaMg(CO3)2’dir. Kireç materyali toprakta yağışla veya sulama ile kolay erimiş olsaydı toprak daha geçirgen yapılı olur ve bitkinin kök gelişmesi daha kolay olurdu. Çünkü kalsiyum, toprağın fiziksel özelliğini düzelten bir elementtir.


CAN gübresi ve dolomitli amonyum nitrat gübresi için yanlış bilinenler düzeltilip, toprak analizine dayalı olarak bitkinin ihtiyacı olan azotu üst gübrelemede CAN halinde veya amonyum nitrat halinde vermek gerekir. Unutulmamalıdır ki bitki besini olarak azot, verim üzerinde en etkili elementtir. Azotun en iyi verilme yolu ise CAN ve Amonyum Nitrat gübreleridir.

x
Aklınıza bir soru mu takıldı ? Siz sorun uzmanlarımız cevap versin!

Güvenlik Kodu : 33045

(Güvenlik kodunu bu kutucuğa yazın!)

Yeşil Gübreler

Yeşil Gübreler

YEŞİL GÜBRELER Toprağa organik madde sağlamanın bir şeklide yeşil gübrelemedir. Gelişmelerinin belirli bir dönemini tamamlayan, yeşil aksamı bol olan baklagil, buğdaygil gibi bitkilerin ya yetiştiği ortamda ya da bir başka ortamda yetiş...

Doğru Gübreleme

Doğru Gübreleme

Doğru Gübreleme Nasıl Olmalı? Balkon ve bahçe bitkileri sağlıklı büyümek ve iyi meyve ve çiçek vermek için bazı besinlere ihtiyaç duyarlar. Bu besinler, gübre olarak toprağa katılabilir. Eğer gübreleme ile ilgili basit ve temel kurallar...

Bitki Gübreleme Azot (N)

Bitki Gübreleme Azot (N)

Bitki Gübreleme Azot (N) AZOT (N) AZOTUN ALIM FORMLARI Bitkiler tarafından NO-3, NH3, NH4 ve NH2- formlarında alınmaktadır. Genel olarak özetlemek gerekirse bitkide azot noksanlığında; 1) Öncelikle yaşlı yapraklarda, sonra genç ...

Neden Yapraktan Gübreleme?

Neden Yapraktan Gübreleme?

Neden Yapraktan Gübreleme? Yapraktan gübreleme şu nedenlerden dolayı tercih sebebidir: Eksikliği görülen besin elementi topraktan uygulama ile giderilemiyorsa Topraktan uygulanan besin elementi kısa zamanda toprak özellikleri nedeni...

Potasyum Nitrat Gübresi

Potasyum Nitrat Gübresi

Potasyum Nitrat Gübresi Potasyum Nitrat suda çözünebilen yüksek konsantrasyonlu azot ve potasyum kaynağıdır. Üretim boyunca kullanılabilmesine rağmen özellikle meyve bağlama döneminden itibaren kullanılması tavsiye edilir. Meyve kalites...

Katı Solucan Gübresi

Katı Solucan Gübresi

Katı Solucan Gübresi Tohum çimlenmesinden ürün hasadına kadar her dönemde kullanılabilir. Aşırı kullanımın hiçbir zararı yoktur. Kullanım miktarları, toprağın kalitesine ve bitki cinsine göre belirlenir. Toprağın en az 2 cm. altına karı...

Kükürtün Bitkiler İçin Önemi

Kükürtün Bitkiler İçin Önemi

Kükürt vitamin H ve vitamin B1 in yapı taşıdır. Sistein ve Metionin aminoasitlerinin bileşenidir. Bitkilerde kükürt (S) noksanlığında kök hidrolik geçirgenliği, stoma açıklıkları ve fotosentez azalır. Kükürt noksanlığında protein sentezi...

KULLANICI GİRİŞİ

Kullanıcı Adınız

Şifreniz

Üye Ol Şifremi Unuttum

SİTE İSTATİSTİKLERİ
  • Konular (4.435)
  • Resimler (5.663)
  • Dokümanlar (1.875)
  • Üyeler (15.832)
WWW.SORHOCAM.COM

Başka yerde arama, tarıma dair aradığınız her ne varsa burada! Tarım Haberleri, bitki hastalıkları, zararlıları, gübreleme, ilaçlama ve daha fazlası...