• notifications1
  • menü

Bugün : 20 Nisan 2021 Salı

Döllenme

Tepeciğe taşınan çiçek tozları burada çimlenir. Çiçek tozu borusu dişicik boyuncuğunda ilerlemeye başlar. Dişicik boyuncuğu içerisinde ilerleyen çiçek tozu borusu mikropilden embriyo kesesine girer. Generatif çekirdekleri (2 adet) embriyo kesesine boşaltır. Bunlardan biri yumurta hücresi ile birleşerek (döllenme) 2n yapılı zigotu, diğeri ise polar çekirdeklerle birleşerek (ikincil döllenme) 3n yapılı endosperm çekirdeğini oluşturur.

 

Döllenme olayından sonra dişi çiçeğin dokularında hormonlar yönünden büyük değişim oluşur. Bu değişimlerin sonucunda da çiçeğin yumurtalık bölümü veya değişik bölümleri gelişerek meyveyi oluşturmaya başlar.

 

Birçok meyve türünde döllenme gereklidir. Özellikle tohumu yenilen fındık, kestane Antepfıstığı, ceviz gibi sert kabuklu meyve türlerinde döllenme mutlaka gereklidir. Çünkü tohum (apomiktik tohum oluşumu gibi ender görülen bazı durumlar hariç tutulursa) ancak döllenme sonucu oluşabilir.

 

Döllenmenin normal olabilmesi için:

  1.   Dişi çiçeğin çiçek tozlarını kabul edebilir (receptive) durumda bulunması,
  2.   Çevre sıcaklığının yeterli düzeyde olması,
  3.   Tozlayıcı ve tozlanan çeşitler arasında eşeysel uyuşmazlığın olmaması,
  4.   Çeşitlerde kısırlık bulunmaması gerekir.

 

Dişi çiçeğin çiçek tozunu kabul edebilir (receptive) durumda bulunması

Döllenmenin olabilmesi için tozlaşma ile tepeciğe gelen çiçek tozlarının burada çimlenip çiçek tozu borularının dişicik boyuncuğu içerisinde ilerlemeye başlamaları gerekmektedir. Bunu için de tepeciğin kabul edebilir durumda bulunması gereklidir. Birçok meyve türünde kabul edebilir durumda buluna tepeciklerde şekerli sıvı salgılanır. Tepeciğin rengi cevizde görüldüğü gibi kırmızıdır. Kabul edebilirlik durumunu kaybetmiş olan tepecik kararır. Kabul edilebilirlik durumunun öncesindeki tozlanmalarda da yine tepecikte çimlenme ve sonrasında döllenme oluşmaz.

 

Kısırlık ve çiçek tozlarının canlılığı

Meyve türlerinde dişi çiçek kısırlıklarına az rastlanmakla birlikte erkek organ ve çiçek tozu kısırlıklarına daha sık rastlanmaktadır. Dişi çiçeklerdeki kalıtsal anormallikler çiçeğin tamamında oluşabildiği gibi eşey hücrelerinin oluşumu sırasında da ortaya çıkabilmektedir. Dişi çiçeği dumura uğramış (abortive) tiplere en iyi örnekler asmalarda bulunmaktadır. Embriyo keselerinin oluşumu sırasındaki kalıtsal anormalliğe örnek olarak ‘Constant’ kayısı çeşidi verilebilir. Bu çeşidin tohum taslaklarında kalıtsal yapıya bağlı anormal olarak çok sayıda embriyo kesesi oluşmaktadır.

 

Erkek organ ve çiçek tozu kısırlıkları birçok meyve tür ve çeşidinde görülebilmektedir. Erkek organları dumura uğramış tipik şekillere asmalarda, kestanelerde rastlamak mümkündür. Anormal erkek organ yapılı kestane tiplerinin başçıklarında çiçek tozları miktar yönünden az olup bunların çimlenme düzeyleri düşüktür veya hiç çimlenmezler.

 

Kalıtsal yapıya bağlı çiçek tozu kısırlıklarına örnek ‘J. H. Hale’ şeftali, ‘Winesap’ elma, ‘Marguerita Marillat’ armut çeşitlerini vermek mümkündür. Bu çeşitlerde çiçek tozları canlı oluşamamakta dolayısıyla döllenme yapamamaktadırlar. Bazı tür ve çeşitlerde çiçek tozlarının canlı olmaması indirgeyici (meiosis) bölünme sırasında kromozomlar kutuplara eşit sayıda ayrılmazlar. Sonuçta da az veya çok sayıda kromozomlu çiçek tozları oluşur. Bu anormal kromozom sayılı çiçek tozlarının canlılık düzeyleri çok düşüktür. Genellikle triploid çeşitler meyvecilikte tozlayıcı olarak kullanılmazlar. ‘Gravenstein’, ‘Bramlay’s Seedling’ ‘Stayman Winesap’ ‘Mutsu’ gibi elma; ‘Beurre d’Amanlis’, ‘Beurre Diel’, ‘Catillac’, gibi armut çeşitleri triploid yapıdadırlar.

 

Eşeysel uyuşmazlık

Eşeysel uyuşmazlıkla çiçek tozlarının tepecikte çimlenmeleri ve döllenme yapabilmeleri arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Bu durum çiçek tozlarının canlı olmasına rağmen dişicik boyuncuğu ile çiçek tozu borusu arasındaki karşılıklı biyokimyasal etkileşmeler nedeniyle çiçek tozu borularının embriyo kesesine ulaşamamasından kaynaklanmaktadır. Meyve türlerinde uyuşmazlık, bir seri S allel geni tarafından idare edilmekte ve aynı S allel genini taşıyan genotipler arasında görülmektedir.

 

Meyvecilikte uyuşmazlıklar pratik olarak iki açıdan önem taşımaktadır:

- Çeşidin kendi kendini dölleyememesi,

- Bazı çeşitlerin karşılıklı olarak birbirlerini dölleyememesidir.

 

Uyuşmazlık bakımından meyve türlerinde dikkate alınması gereken noktalar:

Bazı meyve tür ve çeşitleri kendi çiçek tozlarıyla döllenebilirler. Buna örnek olarak şeftali, vişne, bazı kayısı ve ayva çeşitleri verilebilir. Bu nedenle şeftali bahçeleri çeşit karışımı olmaksızın tek çeşitle kurulabilir. Ancak ‘J.H.Hale’ çeşidinde olduğu gibi çiçek tozlarında kısırlık bulunmamalıdır. Bazı meyve çeşitleri kısmen kendine verimli, bazıları da tamamen kendine verimsizdir.

 

‘Baldwin’, ‘Jonathan’, ‘Rome Beauty’ gibi elma; ‘Beurre Hardy’, ‘Bartlett (Williams)’ gibi armut çeşitlerinin kendine verimli oldukları gözlenmiş olmakla birlikte meyve tutumunu yükseltmek için çeşitler daima uygun tozlayıcılarla birlikte dikilmelidirler. Eriklerde kendine verimli ve kendine kısmen verimli çeşitler bulunmaktadır. Kirazlar uyuşmazlık bakımından en dikkate değer türdür. Çünkü kirazlar kendine verimsiz oldukları gibi bazı çeşitler karşılıklı olarak da birbirini dölleyemezler. Bunlar S allel genini taşıyan bireylerdir. Bu nedenle kirazlarla bahçe kurarken çeşitlerin karşılıklı uyuşmazlık gruplarının bilinmesi ve birbirini dölleyebilecek çeşitlerin seçilmesi gerekir.

 

 Bazı kiraz çeşitleri de hem kendini ve hem de diğer tüm çeşitleri dölleyebilir (universal donor). Bu kirazlara ‘Bigarreau Gaucher’, ‘Lapins’, ‘Noir de Guben’, ‘Sweet Heart’,  ‘Stella’, ‘Vista’ gibi çeşitler örnek olarak verilebilir. Ancak burada çiçeklerin çiçeklenme zamanlarının birbirine uyması gereklidir. Karşılıklı uyuşmazlıklara nadiren de olsa bazı elma ve armut çeşitlerinde de  rastlanmaktadır.

 

Çevre sıcaklığının etkileri

Çiçek tozu borularının dişicik boyuncuğunda ilerleyerek döllemeyi zamanında yapabilmeleri için çevre sıcaklığının uygun düzeyde bulunması da gerekmektedir. Elma ve armutlarda çevre sıcaklığı 10°C’den 30°C’ye doğru yükseldikçe çiçek tozu borularının ilerleme hızı artmakta, bu artış 7-15°C’ler arasında doğrusal (linear) olmaktadır. Sıcaklığın düşük olması ise bu büyüme hızını azalttığından, çiçek tozu boruları embriyo kesesine geç ulaşmakta, buna bağlı olarak da meyve tutumu azalmaktadır.

 

Tozlaşmanın belli bir zaman içinde olması gerekir ki, bu süreyi Williams (1970) etkili tozlaşma süresi olarak isimlendirmiştir. Bu süre tohum taslağının yaşama süresinden, tozlaşma ile döllenme arasında geçen zamanın çıkarılmasıyla elde edilmektedir. Bu süre içindeki tozlaşmalarda döllenme olasılığı bulunmaktadır. Kuvvetli oluşan çiçeklerin tohum taslaklarında yaşama süresi uzun olduğundan bunlarda etkili tozlaşma süresi de uzamaktadır.

x
Aklınıza bir soru mu takıldı ? Siz sorun uzmanlarımız cevap versin!

Hanife

(3 ay önce )

dollenme ciceklerde bolumleri

Admin

(3 ay önce )

Çiçek tablası: Çiçeğin üreme organlarını taşır. Üremeye doğrudan katılmaz.

Çanak yaprak (sepal): Çiçeğin en dışında yer alan, çoğunlukla yeşil renkte olan ve tomurcuk halindeyken iç kısımdaki organları korumakla görevli kısım olup, bazı bitkilerde fotosentez yapabilir. Üremede görevi yoktur.

Taç yaprak (petal): Genellikle renkli ve kokulu tek ya da birkaç sıralı yapraklardır. Böcekleri ve diğer tozlaştırıcıları kendine çekerek tozlaşmaya yardımcı olur. Ayrıca iç kısımlardaki yapıları da korur.

Erkek organ (stamen): Sapçık (flament) başçık (anter) olmak üzere iki kısımdan oluşur. Başçık polenlerin oluştuğu kısımdır. Polen keseleri burada bulunur. Başçığın kesiti alındığında teka denilen dört bölmeli bir yapı göze çarpar. Bölmelerin her birinde polen keseleri bulunur. Polen keseleri polenleri üretir.

Dişi organ (pistil = karpel): Çiçeğin içte kalan son bölümüdür. Bir çiçek bir veya daha fazla sayıda dişi organa sahip olabilir.

-Üç bölümden oluşur;

1. Yumurtalık (ovaryum): Dişi organın alt kısmında bulunan genişlemiş yapıdır. İçinde tohum taslakları bulunur.

2. Dişicik borusu (stilus): Yumurtalığın tepeciğe kadar uzanan boyun kısmıdır. Polen tüpü burada gelişir.

3.Tepecik (stigma): Dişicik borusunun üstünde bulunan, polenlerin tutunduğu ve çimlendiği nemli, yapışkan kısımdır.

Güvenlik Kodu : 32064

(Güvenlik kodunu bu kutucuğa yazın!)

Tarımsal Desteklemeler

Tarımsal Desteklemeler

Biyolojik ve Biyoteknik Mücadele Desteği Sıra No Örtü Altı Bitkisel Üretime Arız Olan Zararlı Organizmalara Karşı Biyolojik ve/veya Biyoteknik Mücadelenin yaygınlaştırılması ve Kimyasal İlaç Kullanımının Azaltılm...

Tarımsal Destekleme Evrakları

Tarımsal Destekleme Evrakları

Tarımsal Desteklemede her dosyada olması gereken zorunlu evrakları sizler için bir araya topladık. Bunlardan bazıları ÇKS evrakları, bitki koruma ürünü ruhsatlandırma, işyeri açma, depolama evrakları, sertifikalı tohum, fide, fidan deste...

Yemeklik Tane Baklagillerin Önemi

Yemeklik Tane Baklagillerin Önemi

YEMEKLİK TANE BAKLAGİLLERİN ÖNEMİ Günümüzde dünya nüfusunun hızlı artışı, sınırlı üretim kaynakları, eğitim yetersizliği, sosyo kültürel ve ekonomik etmenler, besinlerin dağıtım ve teknolojisindeki yetersizlikler ve çevre koşulları açlı...

Sebze Gübreleme Tavsiyeleri

Sebze Gübreleme Tavsiyeleri

Sebze Gübreleme Tavsiyeleri GÜBRELEME TAVSİYELERİ Dikim öncesinde kök boğazı hastalıklarından korumak amaçlı henüz violdeyken ilaçlı suya batırılmış fideler, kök boğazı toprakla temas etmeyecek şekilde dikildikten sonra bol su ile su...

Zeytin Hasadı

Zeytin Hasadı

Hasat; en önemli zeytin üretim maliyet unsuru olup yapılma şekli ve zamanı ağacın verimliliği ile ürünün değerlendirme şekline göre kalitesi üzerinde etkili olmaktadır. Günümüzde zeytin hasadı büyük çoğunlukla sırıkla yapılmaktadır. Diğe...

Periyodisite Nedir?

Periyodisite Nedir?

Meyve Ağaçlarında Yıl Aşırı Verim (Periyodisite=Alternans) Meyve ağaçlarının bir yıl çok verimli olup bundan sonraki yılda verimlerinin çeşitli derecelerde düşük olmasına periyodisite (alternans) denir. Periyodisite birçok meyve tür ve ...

Endemik Bitkiler

Endemik Bitkiler

ENDEMİK TÜRLER Türkiye, bitki tür ve çeşitleri bakımından dünyanın en zengin ülkelerinden biridir. Avrupa Kıtası, Türkiye’nin yaklaşık 15 katı büyüklüğüne sahip olmasına rağmen, tüm Avrupa Kıtası’nda yaklaşık 12.000 bitki tü...

KULLANICI GİRİŞİ

Kullanıcı Adınız

Şifreniz

Üye Ol Şifremi Unuttum

SİTE İSTATİSTİKLERİ
  • Konular (4.435)
  • Resimler (5.663)
  • Dokümanlar (1.934)
  • Üyeler (15.765)
WWW.SORHOCAM.COM

Başka yerde arama, tarıma dair aradığınız her ne varsa burada! Tarım Haberleri, bitki hastalıkları, zararlıları, gübreleme, ilaçlama ve daha fazlası...