• notifications1
  • menü

Bugün : 13 Nisan 2021 Salı

Eşeyli üreyen canlılarda, eşey hücrelerinin (gametlerin) oluşumunu sağlayan özel bir bölünme şeklidir. Mayoz geçirerek hücreler mutlaka diploid (2n) olmalıdır. Mayozun esas görevi, haploid hücreler olan gametlerin oluşumunu sağlamaktır. İstisna olarak su yosunları, diğer çiceksiz bitkiler plazmodyum ve bazı omurgasız hayvanlarda mayozla oluşan hücrelere gamet olmayıp, sporlar yada diğer haploid hücrelerdir. Çünkü bunlar döllenemezler, tek başlarına gelişerek gametleri oluşturacak ara bireyleri meydana getirirler. Mayoz geçirerek hücreler üreme organlarındaki diploid eşey ana hücrelerdir. Mayoz bir hücrenin arka arkaya iki defa bölünmesiyle gerçekleşir ve sonuçta dört yeni hücre oluşturulur. Dolayısıyla mitozda bahsettiğimiz Profaz , Metafaz, Anafaz ve Telofaz safhaları mayozda iki defa gerçekleşir. Bu bölünmelerden birincisi esas mayoz olup, ikincisi mitoz gibi gerçekleşir.

 

MAYOZ I
Oluşacak hücrelerin ge dizilişi ve kromozom sayısı bakımdan değişikliğe uğraması bu bölünmede olur. Bölünme başlamadan önceki interfaz evresi mitozdaki gibi gerçekleşir.

 

Profaz I
En önemli ve uzun safhadır. Eşlenmiş kromatin iplikler sentromerlerin den birbirlerine tutunmuş durumdadırlar. Bu eşlerin her birine kardeş kromotitler denir. Bu safhada eşlenmiş kromotinler kısalıp kalınlaşarak kromozomları meydana getirirler. Her kromozomda iki tane kromatid vardır.

 

Profaz-I sonunda çekirdekçik ve çekirdek zarı kaybolmuş, sentrozomlar kendini eşleyerek zıt kutuplara çekilmiş durumdadır. Bu safhada eşlenmiş homolog kromozom çiftleri yanyana gelerek tetrat denilen 4 kromotidli yapıları oluştururlar. Bunlar her mayoz da olur. Kromaditlerin birbirlerine sarılmasına sinapsis denir. Bir türün mayozdaki tetrat sayısı normal(diploid) kromozom sayısının yarısı kadardır (insan hücresinin mayozunda 23 tetrat oluşturulur). Kısa bir süre sonra sinapslar çözülür ve homolog kromozom çiftleri ayrılarak bölünmeye devam edilir.

 

Çoğu zaman, tetrat esnasında ,sinaps yapan komaditler arasında parça (gen) değişimi olur. Buna Krossingover denir. Bu alış veriş kardeş olmayan kromaditler arasındadır. Her mayozda sinapslar oluşur ama krossingover olmayabilir. Krossing-over mayoz bölünmenin en önemli olaylarından birisidir. Çünkü bu olayla genlerin kromozomlar üzerindeki Diziliş sıraları değiştirilmektedir. Bunun sonucundaise oluşan gametlerin çeşidi daha da rtmaktadır. Böyle gametlerin döllenmesiyle de oluşan bireylerde daha fazla kalıtsal çeşitlilik sağlanmaktadır.

 

Metafaz I
Bu safha mitozdaki metazfazdan biraz farklıdır. Mitozda eşlenmiş kromozomlar bir sıra halinde, ekvator bölgesinde dizilirlerdi. Burada ise iki sıra halinde dizilirler. Homolog kromozomlar sıralanırken karşı karşıya gelirler.

 

Anafaz I
Bu safhada mitozda bölünmede olduğu gibi kromatid ayrılması olmaz. Mitozun anafazında kardeş kromotidler ayrılırdı. Burada ise homolog kromozomlar (eşlenmiş haliyle) biri bir hücreye, diğeri öbür hücreye gidecek şekilde ayrılır Yani homolog kromozom ayrılması gerçekleşir.

Mayoz bölünme sonucunda kalıtsal yapısı farklı hücrelerin oluşmasını sağlayan esas olay budur. Bir mayozda krossing-over olmasa da kalıtsal çeşitlilik sağlanır.

 

Telofaz I
Mitozdakinden farklı değildir. Çekirdek zarları ve çekirdekçik oluşarak, sitoplazma bölünür. Burada oluşan kik hücre haploid (n)dir. Çünkü başlangıçtaki hücrenin homolog kromozomlarından birer tanesinin bulundurur. Ancak kromozomlar eşlenmiş olduğu için iki kromadidli haldedir. Yani DNA miktarı olarak 2n denilebilir. Kısa süren Telofaz I den olarak Mayoz II başlar.

 

MAYOZ II
Normal bir mitoz gibi gerçekleşir. I. mayozdan daha kısadır.İki bölünme arasında interfaz olmadığı için DNA lar bir daha eşlenmez. Sadece sentrozom eşlenmesi gerçekleşir.

Başlangıçta 2n kromozomlu (diploid) olan hücreden bu bölünmenin sonunda kromozomlu (monoploid) 4 hücre oluşur . Bu hücreler ana hücreden kromozom sayısı yönüyle farklı oldukları gibi, kromozom yapısı yönüyle de ana hücreden hem de birbirlerinden farklıdırlar.

 

Mayozla yumurta oluşurken hücrelerin stoplazma miktarı da farklı olabilir.

 

Buraya kadar öğrendiklerimizi dikkate alırsak, eşeyli üremeyle çeşitlilik oluşturulması şu faktörlerle açıklayabiliriz.

  1. Mayoz-I de krossing- overin olması,
  2. Mayoz-I de homolog kromozomların ayrılması,
  3. Mayoz sonucu haploid hücrelerin oluşturulması,
  4. Döllenme ile iki yeni hücrenin birlşetirilmesi,

 

Bunlara ilave olarak, gametler farklı bireyler tarafından meydana getirilir veya yabancı döllenme (yabancı tozlaşma) gerçekleştirilirse kalıtsal çeşitlilik daha da artmış olur.
Mayozun hem birinci, hem de ikinci bölünmelerinin de gerçekleşen ortak olaylar vardır.

 

Bunların en önemlileri:

  1. Hücre sayısının artması
  2. Sitokinezin gerçekleşmesi
  3. Sentrozomun eşlenmesi olarak sayılabilir.

 

DNA eşlemesi, tetrat ve sinapsların oluşturlması, krossin-over ve homolog kromozomların ayrılması sadece I. Mayozda; kardeş kromatidlerin ayrılması sadece II. Mayozda gerçekleşir.

 

Krossing – Over:
Mayozun ilk bölünmesinin I. Profaz safhasında gerçekleşir. Tetrat sırasında, sinapsis yapan, kardeş olmayan kromatidler arasındaki gen değişimidir. Her sinapsista olmayabilir Kromozomlar üzerinde dizili bulunan genler birbirine ne kadar uzak ise, bu genlerin krossing- over ile değiştirilme ihtimali o kadar çoktur.

 

Mayoz bölünme şeklindede görüldüğü gibi, krossing over ile genlerin yapısı değişmez. Sadece kromozomlar üzerindeki diziliş sırası değişir. Bir kromozom çiftinin bir yerindeki gen değişimi olabileceği gibi bir çok yerinde de olabilir. Bu olaylar sonucunda oluşacak gamet çeşidi artar. Böylece mayoz ve döllenmeyle oluşturulan kalıtsal çeşitlilik, krossing –over ile biraz daha artmış olur.

 

Mitoz bölünmeyle Mayoz bölünme arasındaki farklar aşağıdaki tabloda verilmiştir.

  • Su yosunlarının çoğunda döllenmeyi mayoz izler. Yani zigot mayoz geçirir.
  • Çiçeksiz bitkilerin çoğunda mayoz, gametlerin değil sporları oluşturur.
  • Erkek arılarda ve çiçeksiz bitkilerin haploid gametofitlerin de gametler mitozla oluşur
x
Aklınıza bir soru mu takıldı ? Siz sorun uzmanlarımız cevap versin!

Güvenlik Kodu : 91572

(Güvenlik kodunu bu kutucuğa yazın!)

Tohumculuk

Tohumculuk

TOMCULUK KAVRAMLARI NELERDİR? Bunlar ; Tohum: Embriyosu olan ve döllenme sonucu meydana gelen generatif üreme organıdır. Tohumluk: Yeni bir bitki meydana getirebilen generatif (tohum) veya vegetatif (çelik, yumru, rizom, soğan gib...

Sebze Tohumculuğu

Sebze Tohumculuğu

Ülkemiz, yaklaşık olarak 25 milyon ton sebze üretimi ve 800 ha’ı aşan üretim alanı ile önemli sebze üreticileri arasında yer almaktadır. Bu üretim miktarı ile Avrupa ülkeleri arasında yaklaşık olarak %20’ lik paya sahiptir. A...

Hibrit Tohum Üretimi

Hibrit Tohum Üretimi

Hibrit tohum nedir? İki farklı saf hattın birbirleriyle melezlenmesinden elde edilen yavru döl (hibrid) melez olarak adlandırılır. Hibrid tohum elde edilirken izlenen yollar şunlardır: 1. İntrodüksiyon 2. Seleksiyon a. Teksel seçme...

Hibrit Tohum Ne Demektir?

Hibrit Tohum Ne Demektir?

Hibrit tohum ne demektir? Hibrit (melez) tohum; özel olarak seçilmiş ana ve babaların melezlenmesi sonucunda elde edilen, ana ve babadan üstün, yeknesak, doğa ile barışık bir üründür. Hibrit çeşitler verim ve kalite yönünden her ikisi...

Hibrit Tohum İle Gdo Aynı Şeyler Midir?

Hibrit Tohum İle Gdo Aynı Şeyler Midir?

Öncelikle gerçek hibrit tohumla GDO aynı şeyler değildir. Hibrit tohumlar GDO’ lu olabilirde olmayabilirde. Yada hibrit tohumlar doğal yollardan da oluşabilir. Ancak GDO tamamen farklı ve başlı başına başka bir konudur. GDO: Geneti...

Çözümlü Genetik Ders Notları

Çözümlü Genetik Ders Notları

Çözümlü Genetik Ders Notları Soru : İnsanlarda dili uzun eksen etrafında kıvırabilip (u) şekli verebilme özelliği kalıtsaldır. Dilini kıvırabilen şahısların en azından bir ebeveyni bu özelliğe sahiptir. Dilini kıvıramayan bireylerin bir...

Hibrit Tohum Nedir?

Hibrit Tohum Nedir?

Hibrit Tohum Nedir? Öncelikle doğal olan tohumu tanımlayarak başlayayım. Ata yadigarı tohum, saf tohum, yerli tohum olarak bildiğimiz tohum nedir? Çiftçilikle uğraşanlar yada konuya aşina olanlar bilirler. Bende çocukluğumdan sıkça görd...

KULLANICI GİRİŞİ

Kullanıcı Adınız

Şifreniz

Üye Ol Şifremi Unuttum

SİTE İSTATİSTİKLERİ
  • Konular (4.435)
  • Resimler (5.663)
  • Dokümanlar (1.934)
  • Üyeler (15.682)
WWW.SORHOCAM.COM

Başka yerde arama, tarıma dair aradığınız her ne varsa burada! Tarım Haberleri, bitki hastalıkları, zararlıları, gübreleme, ilaçlama ve daha fazlası...