• notifications1
  • menü

Bugün : 16 Nisan 2021 Cuma

Badem Yetiştiriciliği

Badem Yetiştiriciliği

Badem Bahçe Tesisi

Badem Yetiştiriciliği

Bademin tarihçesi eski Babil’e kadar uzanmaktadır. Babil’de bademin tarihinin başladığı ve en eski kültürü yapılan yiyecekler arasında olduğunu tarihçiler kabul etmektedir. Mısırda İskenderiye yakınlarındaki Faros adasında bulunan ganimetler arasında bademe rastlanmıştır. Bademin anavatanın Çin ve Orta Asya olduğu bilinmektedir. Asya ile Avrupa arasındaki ipek yolunda, bademin seyyahlar tarafından yendiği bilinmektedir. Badem, seyyahlar vasıtasıyla Yunanistan, Türkiye ve Orta Doğuya getirilmiştir. Uzun yıllardır Akdeniz kıyılarında özellikle İspanya ve İtalya da badem yetiştiriliciliği yapıldığı bilinmektedir.Badem botanik açıdan kiraz, erik ve şeftali ile aynı familyada yer almaktadır.

Badem Yetiştiriciliği

Badem, kayısı ve şeftali gibi bazı meyve türleri binlerce yıl önce Türkiye’ye getirilmiştir. Badem yıllarca sadece tohumdan üretilmesinden dolayı çok geniş bir özelliğe sahiptir. Bunun yanı sıra diğer ülkelerden yurdumuza Texsas, Nonpareil gibi badem çeşitleri getirilmiş ve üretimi yapılmıştır.

 

Türkiye’nin Doğu Karadeniz’in kıyı bölgesi ile çok yüksek yaylalar dışında her yöresinde badem yetiştirilmektedir. Badem yetiştiriciliği ülkemizde Eğe Bölgesinde yoğunlaşmış, bunu Akdeniz, İç Anadolu ve Marmara Bölgeleri izlemektedir. Özellikle Ege ve Akdeniz Bölgelerinde Türkiye badem üretiminin üçte ikisi üretilmektedir. Badem yetiştiriciliği açısından en önemli bölge Ege bölgesi, burada da Datça Yarımadasındır.Türkiye de 1998 rakamlarına göre 3.680.000 meyve veren ağaç bulunmaktadır.Badem üretimi 1990 yılında 46.000 ton iken bu üretim 1998 yılında 36.000 tona düşmüştür.

 

İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ

İKLİM

Badem için yazları kurak ve sıcak, kışları ılık ve yağışlı Akdeniz iklimi idealdir. Bununla beraber, odun kısmının kış soğuklarına dayanıklı olması nedeniyle kış soğuklarının fazlaca olduğu yerlerde de

2- Karın kısmında açıklık bulunmaması: Bazı el diş bademlerinde karın kısmı değişik oranlarda açıktır. Bazılarında ise karın kapalıdır. Bu durum seleksiyonda  önem taşır.

3- Kuş zararının olmadığı yerlerde ince kabuklu el ve diş bademleri tercih edilir.

4- El ve diş bademlerinde, kabuğun delikli üst tabakası kendiliğinden alt tabakadan ayrılıp dökülür. Bu durum, kabuklu badem pazarlamada sorun yaratır.

 

İç Bademde Aranan Özellikler   

  • 1- İrilik ve şekil: Şekil endüstride kullanım alanını belirler. İrilik     100gr.’da ki iç badem sayısı Küçük   90-100 Orta irilik   80-90 İri    70-80 Çok iri   60-70
  • 2- Renk: Geniş ölçüde kalıtsal yapıya sahiptir. Açık renk iyidir.
  • 3- İç zarın yüzeyinin düzgünlüğü: Kırışıklık istenmez.
  • 4- İç zarın tüylülüğü: Çok tüylülük kaliteyi düşürür.
  • 5- İç randımanın yüksek olması.
  • 6- Çift ve ikiz badem oranının düşük olması

 

Çift oranı % 0-5 olursa iyidir.Bu oran % 5-10 olursa, çeşidin geç çiçeklenme gibi diğer niteliklerinin üstün olup olmamasına göre değerlendirilir.

 

YILLIK BAKIM İŞLERİ

Dikilen fidanların tepesi 70-80 cm’ den vurulur. Dikimi müteakip yaz budaması mutlaka yapılmalıdır. Badem ağaçları genellikle modifiye lider veya goble şekillerine göre terbiye edilirler.

      B. Şekerleme, çikolata, pasta endüstrisinde
      C. Diğer kullanım alanları: Badem yağı, kozmetik ve ilaç endüstrisi  Bademler, kabuk özelliklerine göre 4’e ayrılır.

 

El bademleri :  El ile kolayca kırılırlar. Randıman yüksektir. Bazı çeşitlerde üst kabuğun dökülmesi veya karın kısmında açıklık bulunması sakınca olarak kabul edilmektedir.

 

Diş bademleri : Diş ile kolay el ile zor kırılırlar. Randıman yüksek olabilir. Saklanmaları el bademlerine göre daha kolaydır.

 

Sert bademler  : Çekiçle kolay, diş ile zor kırılırlar. Bunlarda da iç randımanı taş bademlere göre genellikle daha yüksektir. Randımanları geniş bir dağılım gösterir. Kolay saklanırlar, kuşlardan zarar görmezler.
 
 

Taş bademleri  : Kabuk ancak çekiçle kırılır. Randıman % 35’den daha azdır. Bazı çeşitler ticari yönden önemsizdir.

 

Ticari açıdan iyi bir badem çeşidinde bulunması gereken özellikler şunlardır:

  1. 1- Ağacın gelişmesi kuvvetli olmalıdır.
  2. 2- Ağaçlar bol miktarda çiçek açmalıdır.
  3. 3- Çiçeklenme geç olmalıdır.
  4. 4- Diğer ticari çeşitlerle döllenebilmelidir.
  5. 5- Bol ve kararlı ürün vermelidir.
  6. 6- Meyveler aynı zamanda olgunlaşmalıdır.
  7. 7- Kolay hasat edilmeli, ancak rüzgar etkisiyle kolayca dökülmemelidir.
  8. 8- Yeşil kabuk kolay kavlamalıdır.
  9. 9- Çift ve ikiz badem oranı düşük olmalıdır.
  10. 10- Dış koşullara, hastalık ve zararlılara dayanıklı olmalıdır.

 

Kabuklu Bademde Aranan Özellikler

1- Kabuk ne çok sert ne de çok yumuşak olmalıdır. Sert ve taş bademler kolay saklanabildikleri halde randıman düşüktür. El ve diş bademler daha zor saklanır.
yetiştirilmektedir. Badem ağacının odun kısmı –20°C -30°C ye kadar soğuğa dayanabilir.
             

Çiçek tomurcuklarının kışa dayanıklılığı şeftali çiçek tomurcuklarından daha azdır. Ülkemizde kış soğuklarının fazla olduğu yerlerde ekonomik olarak badem yetiştiriciliği yapılamaz. Bademin kış dinlenme ihtiyacı diğer meyve ağaçlarına göre daha kısadır ( +5°C’ nin altında 90-400 saatlik soğuklama yeterlidir). Badem yetiştiriciliği için,  İlkbahar başlangıcındaki durgun olmayan hava şartları büyük önem taşır. İlkbaharda don olayları bakımından en kritik dönem çiçek ve körpe çağla dönemidir. Çiçeklenme zamanında -4, -5°C ye dayanabilen çiçekler, bu devrenin sonunda –5°C ve körpe çağla döneninde –1°C_ -0,5°C’lerde zarar görürler. Dona dayanım bakımından çeşitler arsında büyük farklar görülmektedir.

 

Badem kazık köklü bir meyve türü olduğu için, kurak koşullara uyabilen bir meyvedir. Ancak yıllık yağış 300 mm’ nin altına düşerse yeterli ürün alınmaz. Türkiye’nin en önemli badem üretim bölgesi olan Ege’de yıllık ortalama yağış 700 mm. civarındadır. Ancak yağışlar Ekim-Mayıs ayları arasında düşer. Bu nedenle kurağa dayanıklı çeşitlerin seçilmesi önem taşır

 

Çiçek zamanı fazla yağışlı ve sisli hava şartları da badem yetiştiriciliği için zararlıdır. Bu durumlarda mantari hastalıklar gelişmeye başlar. Bu durum ise  ürün miktarını etkiler. Genç meyvelere Monilya hastalığı zarar verir.Yapraklarda  Yaprak Delen Mantarı delik açar, dallarda çürüme yapar . Daha sonra, dallardaki çürüyen kısımlar çatlarlar.  Fazla delikli yapraklar baharda dökülür , bu durum ise ağaçların iyi gelişmemesine neden olur.

 

TOPRAK HAZIRLIĞI

Badem, toprak istekleri bakımından seçiciliği fazla olmayan bir meyve türüdür. Hafif, derin, süzek ve alüvyal topraklarda iyi ürün verir. Bu gibi topraklarda kökler 3-5 m derine gider. Kumlu, killi ve çakıllı topraklardan da hoşlanan badem, ağır topraklarda hiç iyi sonuç vermez. Bu yerlerde anaç olarak erik kullanılır.

 

Toprak İşleme: Kış yağmurlarını toprakta tutabilmek,verilecek gübreleri toprak altına karıştırmak amacıyla son baharda derin sürüm yapılır. İlkbahar ve yaz aylarında yapılacak sürümler ise yüzeysel olmalıdır.Bu sürümlerde amaç yabancı otları öldürmek,toprağın su kaybını azaltmaktır.

 

Sulama: Sulanmayan şartlarda badem bahçeleri daima otsuz bırakılır. Sulanan bahçelerde otların gelişmesine müsaade edilebilir. Ancak bunların hasattan önce toprağa devrilmesi gerekir.
Ülkemizde badem yetiştiriciliği kuru şartlarda yapılır. Ancak, sulandığı taktirde verim 2-4 kat artmaktadır.

 

Gübreleme: Ağaçların gelişmesini ve verimliliğini sağlamak için gerekli elementlerin çoğu topraktan ve havadan alınır. Gelişme için fazla miktarda sarf edilen azot toprakta depolanmaz. Bu nedenle badem bahçelerine her yıl azot takviyesi yapılmalıdır. Gübrelemede en doğru karar, yapılacak toprak ve yaprak analizi sonucunda belirlenebilir. Ancak, gübrelemede dekara 12,5 kg saf azot verilebilir. Orta ağırlıktaki topraklarda ve sulanmayan yerlerde gübreleme bir defada yapılır. Sulanan ve yağışı iyi olan yerlerde gübrelemenin 2-3 defada yapılması uygun olur. Azotça en zengin çiftlik gübresi, yanmış sığır gübresidir. Daima çiftlik gübresinin kullanılması halinde, sürgünlerin kısa kalması ve gelişmemesi ortaya çıkabilir.

 

Hasat: Meyveler genellikle el ile ve sopalar yardımıyla yere düşürülerek hasat edilmektedir.Meyveler iyice olgunlaştıktan ve dış kabuk kavladıktan sonra hasada başlanmalıdır. Dış ülkelerde makine ile hasat da yapılmaktadır.

 

Verim:Toprağın durumuna ve bakım şartlarına göre bir dekardan elde edilen kabuklu badem miktarı 100-500kg dır.Zayıf topraklarda ise 70-110kg dır.

 

AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Ağaç : Badem 6-8 m. boylanır. Bazı hallerde ağaçların yüksekliği 12 m’ ye kadar boylanabilir. Yıllık dallar üzerindeki tüm tomurcuklar aynı mevsimde büyür ve ikinci dallar meydana gelmesi halinde ağaç yayvan olur. Yıllık sürgünler üzerindeki tomurcukların sürmemesi halinde ise ağaç dik büyür (Teksas çeşidi gibi).
Badem ağaçları ortalama olarak 50 yıl kadar yaşarlar.100 yaşına kadar yaşayan ağaçlara da rastlamak mümkündür.Kök: Kazık kök tipindedir. Saçak kök az olduğundan, fidanlar yer değiştirme sırasında çok kayıplar verirler.


Yapraklar: Çeşitlere göre iri, orta iri ve küçüktür. Yaprağın bulunduğu dal ve çevre koşullar bunu etkiler. Renk açık ve koyu yeşil arasında değişir. Yaprağın kenarları dişlidir.
 Tomurcuklar:  Çiçek tomurcukları, farklı yaştaki dallarla bunlar üzerindeki 2-13 cm. uzunluğundaki buket denilen kısa meyve dalcıklarında bulunur.


TOPRAK HAZIRLIĞI

Toprak öncelikle derin olarak sürülür. Kuvvetli topraklarda dikim aralığı 8-9 m., zayıf ve az derin topraklarda ise 5-6 m. olmalıdır. Ayrıca yağış miktarı azaldıkça, dikim aralıklarını arttırmak gerekir. Kurak koşullarda bademlik kurulması, yerinde çöğür yetiştirip aşılamak sureti ile yapılır. Çöğürler ancak 2-3 yıl sonra aşılanabilecek düzeye ulaşırlar.


BAHÇE TESİSİ

 Ülkemizde halen yetiştiricilerimizin büyük bir kısmı bademi tohumla üretmektedir. Diğer meyve türlerinde olduğu gibi, badem de aşı ile yetiştirilir. Badem için en çok uygulanan aşı yöntemi, bir yaşlı çöğürler üzerine durgun göz aşısıdır. Kışları ılık geçen bölgelerde  örneğin Ege ve Akdeniz kıyılarında sürgün göz aşısı tercih edilir. Ayrıca kurak yerlerde bahçeye çekirdek (tohum) ekerek yerinde aşı yapma yoluna gidilebilir. Kalem aşısı da badem üreticiliğinde kullanılabilir. Yarma aşıdan ziyade kabuk altına yapılan çoban aşısı tercih edilmelidir.


ANAÇLAR

  • Badem :  Badem çöğürleri, kireçli ve kurak şartlar için idealdir.
  • Şeftali  : Bademe göre daha yüzeysel köklüdür ve daha kısa ömürlüdür. Erken meyveye yatar. Kireç oranı düşük yerlerde kullanılır. Nematodlu yerlerde nemaguard anaç olarak kullanılmalıdır.
  • Erik    : Su tutan, kök çürüklüğü ile bulaşık topraklarda kullanılır. Ancak tüm çeşitlerle uyuşması iyi değildir. 

 

BAHÇELERİN KURULMASI

Badem çabuk gelişen meyve olduğu için, sık dikimden kaçınılmalıdır. Ayrıca kullanılacak anaç da bu mesafelerin ayarlanmasında etkili olmaktadır. Bahçelerde kare dikim tercih edilmelidir. Meyilli arazilerde ise çapraz (kontur) dikim yapılmalıdır. Ağaçlar dikimi takip eden yaz aylarında birkaç kez sulanmalıdır.


Kışları soğuk geçmeyen bölgelerde fidan dikimi Ocak ayında yapılır. Soğuk bölgelerde ise Mart ayını beklemekte yarar  vardır. Fidan çukurları 70-80 cm derinlik ve genişlikte olmalıdır. Dikilen aşılı fidanların aşı yerlerinin toprak içinde kalmamasına özen gösterilmelidir. Badem çiçekleri kendine uyuşmazdır. Bu nedenle tozlayıcı başka çeşitle bahçe kurulması halinde  ya hiç ürün alınmaz veya çok az ürün alınabilir. Bu nedenle esas çeşit ile birlikte 8-10 ağaca bir adet o çeşidi tozlayabilen çeşidin dikilmesi gereklidir.

 

MEYVE ÖZELLİKLERİ

Sert çekirdekli meyveler gurubuna girer. Olgunlaşmış ve kurutulmuş bademlerde dış yeşil kabuk kuruyarak, kendiliğinden sert kabuktan ayrılır.


Badem çeşitli şekillerde tüketilen bir meyve türüdür.

A.Çerez olarak tüketim

  • - Çağla badem
  • - Taze iç badem
  • - Kavrulmuş badem (tuzlu, tuzsuz)
x
Aklınıza bir soru mu takıldı ? Siz sorun uzmanlarımız cevap versin!

Bedir

(1 yıl önce)

ince kabuk badem ile aylık bakım ve ilaçlama takvimi mevcutmu sizde 4 yıllık baedemim var hangi ayda hangi ilaçlamayı yapmam gerekiyor yardımcı ola bilirmisiniz tşkr

Hasan Gören

(3 ay önce )

Badem dikimi yaptım 10 kg hümikasitle can suyu verdim ustünden hafif yağmurlar oldu ama 10 gün kadar yağmur yağmadı sonra tekrar su vermelimiyim yoksa yeterlimi verirsen soğuktan zararı olurmu?

Güvenlik Kodu : 81275

(Güvenlik kodunu bu kutucuğa yazın!)

Çilek Tarımı

Çilek Tarımı

Çilek Tarımı Çilek yetiştiriciliğinin özellikle son yıllarda dünyada ve ülkemizde giderek önem kazanmasında en büyük etken değişik iklim ve toprak koşullarında ekonomik olarak yetiştirilmesi olmuştur. Ayrıca çilek, pazarda taze meyvenin...

Pepino Yetiştiriciliği

Pepino Yetiştiriciliği

Türkiye’de üretimine yeni başlanan pepino Peru orijinli olup, Güney Amerika’nın diğer ülkelerinde de az da olsayetiştirilmektedir. Patlıcangiller familyasından olan türün üretimi doğal ekolojisinde çok yıllık olarak üretim ş...

Üzüm Bağlarının Asmaların Sulanması

Üzüm Bağlarının Asmaların Sulanması

ASMANIN SULANMASI Sulama, toprağın verimlilik ve yapısına zarar vermeden birim alandan daha fazla ürün almak için, asma kök derinliğindeki eksik nemi yapay olarak tamamlamak ve kullanılabilir nemi en uygun düzeyde tutmaktır. Yağış rejim...

Çilek Yetiştiriciliği

Çilek Yetiştiriciliği

Çilek Yetiştiriciliği Üzümsü meyveler içerisinde en önemli yeri tutan çilek ( Fragaria sp.) dünyanın birçok yerinde yetiştirilmektedir. Çok yıllık, otsu herdem yeşil bir bitki olan çilek lezzeti, vitamin ve mineral madde kapsamı ile dün...

Pazı Yetiştiriciliği

Pazı Yetiştiriciliği

Pazı iklim istekleri bakımından kırmızı pancarla büyük benzerlik gösterir. Kuvvetli kök sitemi sebebiyle kuraklığa dayanabilir. Ancak bitkinin çimlenmeden itibaren kuraklığa alışması gerekir. Başlangıçta gelişmesi için yeterli su bulan b...

Antep Fıstığı Yetiştiriciliği

Antep Fıstığı Yetiştiriciliği

Antep Fıstığı Yetiştiriciliği Antep fıstığı yetiştiriciliği için uzun sıcak yaz günleri ve soğuk kış günleri olan bölgelerde ekonomik anlamda yetiştiriciliği yapılabilmektedir. Fıstığın olgunlaşması ve gelişmesi için uzun süren sıcaklık...

Ceviz Tarımı Full

Ceviz Tarımı Full

Ceviz, çok eski zamanlardan beri bilinen ve üretimi yapılan bir meyve türüdür. Cevizin meyvesi sert kabuklu meyveler içinde yer almaktadır. Meyve, ağaç üzerinde yeşil kabuk, sert kabuk ve iç cevizden oluşur. Kabuk kalınlığı yönünden çok ...

KULLANICI GİRİŞİ

Kullanıcı Adınız

Şifreniz

Üye Ol Şifremi Unuttum

SİTE İSTATİSTİKLERİ
  • Konular (4.435)
  • Resimler (5.663)
  • Dokümanlar (1.934)
  • Üyeler (15.691)
WWW.SORHOCAM.COM

Başka yerde arama, tarıma dair aradığınız her ne varsa burada! Tarım Haberleri, bitki hastalıkları, zararlıları, gübreleme, ilaçlama ve daha fazlası...