• notifications1
  • menü

Bugün : 12 Aralık 2017 Salı

Tarımsal Bilgiler

Gübreleme Ve Toprak Iyileştirmede Kullanılabilecek Maddeler

Ekolojik Tarımda İlke Ve Kavramlar

3. EKOLOJİK TARIMDA İLKE VE KAVRAMLAR

  • 3.1. Ekolojik Tarım
  • 3.2. Ekolojik Tarımın İlkeleri
  • 3.2.1.Gübreleme ve toprak iyileştirmede kullanılabilecek maddeler:
  • 3.2.2Bitki zararlı ve hastalıkların kontrolünde kullanılabilecek ürünler:

 


3.1. Ekolojik Tarım

Günümüzde, çevre koruma, insan ve toplum sağlığı bilinci ülkelere göre farklı düzeylerde olmakla birlikte çok büyük gelişmeler göstermiştir. Çevre kirliliği denildiğinde genellikle hava kirliliği, endüstriyel atıklar, nükleer atıklar ses kirliliği gibi kirlilik konuları öncelikle akla gelmektedir. Fakat çevreyi sömüren ve kirleten, sentetik kimyasal girdileri çoğu zaman kontrolsüzce kullanan konvansiyonel tarımın yarattığı kirlilik, doğal dengenin bozulmasına neden olan etkileri, çevre kirliliği ve besin zincirleriyle tüm canlılara ulaşabilen hayati tehlike,

diğer kirlilikler kadar dikkat çekmemektedir. Entansif, yoğun tarım adlarıyla da isimlendirilen konvansiyonel tarım yönteminin amacı birim alandan en yüksek ürünü kaldırmaktır. Bu amaca ulaşmak için genellikle tek üründe uzmanlaşmış insanlar, monokültür tarım ve ürünü garanti altına almak için gittikçe artan oranlarda kullanılan sentetik mineral gübreler ve sentetik kimyasal tarım ilaçları tercih edilmiştir. Bunun sakıncaları zamanla ortaya çıkmıştır.

 

Örneğin doğal dengenin bozulması, toprağın erozyona uğraması ile toprak kayıplarında nispi artışlar, toprakta organik madde ve humus yokluğu nedeniyle toprak mikroorganizma hayatının tahribi, toprak profilinde A horizonunun kaybı ve mineral toprak profilinin kalışı ve benzeri olaylar gösterilebilir. Sürekli monokültür, münavebenin gereği gibi yapılmaması, söz konusu ürünlere zarar veren hastalık ve zararlıların aşırı çoğalmalarına neden olmuş ve algınlar yaşanmıştır. Bu kez, mücadele etmek için bilinçli olarak kullanılmayan sentetik kimyasal pestisitler, bazı faydalı ırkların kaybolmasına neden olmuş ve biyolojik mücadele ortamı tahrip edilmiştir. Daha çok ürün amacı ile topraklar aşırı şekilde sentetik mineral maddelerle gübrelenmiştir. Bunlardan özellikle çabuk yıkanan azotlu gübrelerin yer altı sularına kadar ulaşmasıyla, hayvan ve insanlarda nitrat zehirlenmeleri görülmüştür.

 

Yetiştiricilikte ürünün kalitesi ikinci plana atılmıştır. Daha ekonomik ürün elde etmek için mekanizasyonun arttırılması ve özellikle bilinçsiz uygulamalar, toprağın canlı tabakasını yok etmiş ve hard-penler (sert tabakalar), toprakta sıkışmalar yaratarak erozyonu teşvik etmiştir. Görünüşte ekonomik gibi görünen üretim, aslında en kıymetli varlığımız olan toprağın canlı kısmının ölmesi veya akıp gitmesi ile bize çok pahalıya mal olmaktadır. Bu gibi örnekler tarımla uğraşan herkesin gördüğü ve çeşitlendirebileceği cinstendir. ABD’de pestisitlerle ilgili çok çarpıcı bir örneğe göre l950’den 1967’ye kadar pestisit kullanımı % 168 oranında artmıştır. Buna karşılık 1960 yılında pestisitlere dayanıklı 160 adet potansiyel zararlı türü bilinmekte iken bu sayı günümüzde yaklaşık %300 oranında artmıştır. Bunun anlamı, pestisitlere dayanıklı daha güçlü salgınlar yapabilecek zararlı biotiplerinin ortaya çıkışı ve doğal beslenme ortamlarının tahrip edilmesi nedeniyle kültür bitkilerine yönelen türlerin çoğalması demektir.

 

Yukarıda saydığımız koşullar karşısında gelir düzeyi yüksek ülkeler başta olmak üzere birçok ülkelerde bilinçlenerek örgütlenen üretici ve tüketiciler doğayı tahrip etmeyen yöntemlerle, insanlarda toksak (zehirli) etki yapmayan tarımsal ürünleri üretmeyi ve tüketmeyi tercih etmeğe başlamıştır. Bu amaçla yeni bir üretim tarzı, konvansiyonel tarıma alternatif olarak ortaya konmuş ve değişik ülkelerde Ekolojik veya Organik veya Biyolojik Tarım isimleriyle anılmıştır. Ekolojik tarım Avrupa Birliği ve FAO tarafından alternatif üretim yöntemi olarak kabul edilmiş ve programlarına alınmıştır.

 

Bu çerçevede Ekolojik tarımı ana hatları ile şu şekilde tanımlayabiliriz:

Ekolojik tarım, ekolojik sistemde hatalı uygulamalar sonucu kaybolan doğal dengeyi yeniden kurmaya yönelik, insana ve çevreye dost üretim sistemlerini içermekte olup, esas itibariyle sentetik kimyasal ilaçlar ve gübrelerin kullanımının yasaklanmasının yanında, organik ve yeşil gübreleme, münavebe, toprağın muhafazası, bitkinin direncini arttırma, parazit ve predatörlerden yararlanmayı tavsiye eden, bütün bu olanakların kapalı bir sistemde oluşturulmasını talep eden, üretimde miktar artışı yanında ürünün kalitesinin de yükselmesini amaçlayan bir üretim şeklidir.”

 

3.2. Ekolojik Tarımın İlkeleri

Ekolojik tarımda farklı bitkisel ve hayvansal ürünler için farklı üretim yöntemleri mevcut olup bunların ortak ilkeleri şunlardır:

1. Öncelikle, tarımsal üretimde, üretim ile ilişkili tüm faktörler ve olaylar bir bütün halinde dikkate alınmalı ve ekolojik üretim yapan tarım işletmesinin kendi kendine yeterliliği sağlanmalıdır. Bunun için toprak. bitki, hayvan ve insan arasındaki doğal döngünün doğal kökenli ham maddeler kullanılarak mümkün olduğunca işletmenin kendi içinden veya yakın çevresinden sağlanmasına gayret edilmelidir.

 

2. Tarımsal üretimle beraber ortaya çıkan ve yakın çevreden temin edilen tüm ham maddelerin ve diğer işletme girdilerinin çevreyi tehdit eden her türlü etkisi azaltılmalı veya bunlardan tamamen kaçınmaya çalışılmalıdır.

 

3. Toprağın iyileştirilmesi ve içindeki organizmaların korunması, beslenmesi sağlanmalı; toprak sömürülmemeli; tersine doğal verimliliği arttırılmalıdır. Bunu sağlamak için münavebe, organik gübreleme yapılmalı ayrıca uygun toprak işleme yöntemleri kullanılmalıdır.

Örneğin çiftlik gübresi ve/veya organik atıklar kullanılarak aerobik ortamda hazırlanan kompost amaca uygun bir şekilde kullanılır. Bundan başka kaya unları, alg ürünleri, diğer ilave maddeler kullanılabilir ve yeşil gübreleme yapılabilir. Bu uygulamalarla toprağın biyolojik olayları teşvik edilerek bazı bitki besinleri dolaylı yoldan hareketli hale getirilmekte böylece bitkinin sağlıklı ve dengeli büyümesine ortam sağlanmaktadır.

 

4. Bitkilerin hastalıklar ve zararlılara karşı direnci bazı ek desteklemelerle arttırılmalıdır. Örneğin, çok yıllık bitkilerde, bitki altına ve/veya sıra aralamada yapılacak ekimlerin mevcut ekolojik ortama uygun ve dengeli karışımlar halinde hazırlanıp uygulanması, yapılacak münavebelerde karışımda baklagil miktarının yüksek tutulması, bitkisel üretim ve hayvancılığın kombine edilerek yapılması gibi uygulamalarla bitkilerin direnci arttırılabilir.

 

5. Bitki tür ve çeşitlerinin (keza hayvanların) seçiminde, üretim yapılacak yerin ekolojik koşulları ve bu koşullarda hastalıklara en az seviyede yakalanma olasılıkları dikkate alınmalıdır. Bunun yanında sağlıklı, dayanıklı tohum, fidan ve hayvan kullanılmalıdır.

 

6. Ekolojik tarımda, bitki sağlığı açısından yukarıda adı geçen ve etkileri uzun sürede görülebilen önlemler yanında erken uyarı sistemlerinin kullanılması ve faydalı canlıların teşvik edilmesi de bitki koruma kavramının önemli bir parçasıdır. Bu konuda zararlılarla mücadelede biyoteknik yöntemler (örneğin Bacillus thuringiensis preparatları, feromon tuzakları, faydalı akarlar v.b.) ve kültürel önlemler (örneğin yabancı otların toprak işlemeyle veya yakarak yok edilmesi, vb.) uygulanabilir. Eğer sorun ürünü tehdit edici boyutlara ulaşırsa o zaman bitkisel veya mineral kökenli özel maddeler ve preparatlar kullanılabilir.

 

7. Yukarıda anlatılan, toprak strüktürünü iyileştirici ve humus miktarını arttırıcı önlemlerle beraber toprağı koruyucu, enerji tasarrufu sağlayan, çalışılan verim koşullarına uygun toprak işleme yöntemleri uygulanmalıdır. Bunun için, toprağın yapısı ve koşullarına dikkat edilmeli, çizici aletlerle çalışılmalı, pulluk gibi toprağı devirerek işleyen aletlere mümkün olduğunca az yer verilmeli ve temel kural olarak gereğinden fazla sayıda toprak işlemeden kaçınılmalıdır.

 

8. İşletmedeki hayvanların sağlığının iyi, verimlilik kapasitesinin yüksek ve uzun ömürlü olması teşvik edilmelidir. Bunun için ağılların usulüne uygun olması, beslenmenin mümkün olduğunca işletmenin kendi ürünleri ve yem bitkileri ile sağlanması, yemlere kimyasal maddeler (antibiyotikler, kilo arttırıcı katkı maddeleri vb.) katılmaması, uygun ıslah çalışmaları ile istenen gelişmelerin temin edilmesine çalışılmalıdır.

 

9. Yetiştirilen hayvan sayısı kullanılan tarımsal arazi büyüklüğüne uygun olmalı ve bir hektar için gübre miktarı 170 kg/N/Ha/yıldan fazla olmamalıdır. Bu değere göre bir hektar arazide 2 adet inek veya sığır, 13,3 koyun veya keçi, 580 etlik piliç veya 230 yumurta tavuğu v.d. beslenebilir. Eğer barınak kullanılacaksa yönetmelikte belirtilen sayılarda kanatlı, büyük veya küçükbaş bulundurulabilir. Bununla beraber ekolojik tarım mevcut koşullara göre gereken çiftlik gübresi dışarıdan temin edilerek hiç hayvan beslemeden de yapılabilmektedir.

 

10. Bilindiği gibi tarımsal üretimde, verim ve kalite arasında ters bir orantı mevcuttur. Genel kural olarak ikisi arasında denge kurulmalıdır. Ancak ekolojik tarımda bu denge oluşturulur iken verimdeki artış ile birlikte ürün kalitesindeki artışta ihmal edilmemelidir.

 

11. Ekolojik üretim yapan tarım işletmesinde başta petrol olmak üzere fosil yakıtlar ve diğer enerji kaynakları optimum verimi sağlayacak düzeyde azami tasarruf kuralına uyularak kullanılmalıdır. Enerji kullanımında güneş enerjisi ve rüzgar enerjisi gibi doğal enerji kaynakları olabildiğince tercih edilmelidir.

 

12. Tarım işletmesi çok yönlü ve çekici bir şekilde düzenlenmelidir (Peyzaj düzenlenmeleri, meyve bahçeleri vb.). Bu amaçla dinlendirici etkiye sahip bir mekanın kurulması, bunun muhafazası ve uzun süreli faydalı üretim (sürdürülebilirlik) esas alınmalıdır.

 

13. Ekolojik tarım işletmeleri gelişme olanakları bulunan; üreticiye, çalışanlarına tatmin edici kazanç ve imkan sağlayabilen yeterlilikte olmalıdır. Ekolojik işletmede, işletme organizasyonu çok yönlü olduğundan dolayısıyla pazara farklı ürün çeşitleri sunulabildiğinden işletmecinin rizikosu azalmaktadır. Bunun yanında işletmede kullanılan enerji ve girdilerdeki azalma ekonomik avantaj sağlamaktadır.

 

14. Ekolojik tarımda kullanımı yasaklanan bazı maddeler şunlardır:

  1. Sentetik kimyasal gübreler ve sentetik kimyasal ilaçlar.
  2. Depoda koruyuculuğu arttıran ve hasattan sonra olgunlaşmayı teşvik edici sentetik kimyasal maddeler.
  3. Bitki ve hayvan yetiştirmede hormonlar ve büyüme düzenleyici maddeler.


15. Ekolojik tarım girdi kullanılmadan yapılan bir tarım şekli değildir. Kullanılacak girdiler yönetmelikte belirtilen maddeler olmalı veya ekolojik tarımda kullanma sertifikasına sahip ürünler olmalıdır. Örneğin; 1l Temmuz 2002 tarih 24812 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan yönetmelikte de ifade edildiği gibi, ekolojik olarak üretilmiş ürünlerin işlenmesi ve hazırlanması sırasında kullanılabilecek maddeler yanında, ekolojik tarımsal üretimde bitki besin maddesi olarak ve hastalık kontrolünde kullanılabilecek ürünler ve bunların kullanım koşulları belirtilmiştir. Buna göre;

 

 

3.2.1.Gübreleme ve toprak iyileştirmede kullanılabilecek maddeler:

Çiftlikte üretilen Organik Maddeler: Çiftlik gübresi, çiftlik sıvı atıkları (şerbet), kurutulmuş çiftlik gübresi ve dehidre kanatlı gübresi, kanatlı ve çiftlik gübresinden elde edilmiş kompostlar, bitki atıkları ve yeşil gübreler, saman, yaprak ve diğer bitkiler, fındık cüruf kompostu, bitki yaprakları ve diğer maddelerden yapılan kompostlar.

 

Diğer Organik Maddeler: Diğer kaynaklardan sağlanan sap ve saman kültür mantarı üretim artıkları bıçkı tozu, talaş, ağaç artıkları ve kabukları, talaş ve tahta parçaları, ağaç kabuğu kompostu, ağaç külü, deniz yosunları ve deniz yosunu ürünleri, kuş gübreleri, solucan ve böcek dışkıları, gıda ve tekstil endüstrisinden sağlanan organik yan ürünler, turta (torf, peat), gübre için bitki kaynaklı ürünler (ör; yağlı tohum küspesi, mait vs.), organik kentsel atıklardan yapılan kompost

 

Hayvansal Kaynaklı Ürün ve Yan Ürünler: Kan unu, tırnak ve boynuz unu, kemik unu (veya jel formu), balık unu, et unu, tüy, saç unu, yün kürkü, saç, süt ürünleri.

 

Mineraller ve Kakaçlar: Humat, ham hürnik asit tozu (Leonardit), Hürnik asit, alçı taşı (jips), tebeşir, doğal kalsiyum karbonat, yumuşak kaya fosfatı, krandalit, fosfolit, Alüminyum Kalsiyum fosfat, silvinit, karnalit, lagbenit, kainit, dolomit, epsomit, deniz yosunu esaslı fosil kayalar, tüf, kükürt, borat, kaya unu, demir sülfat, demir vermikulit, perlit, klinoptilolit, cüruf, sodyum klorür, şeker üretiminden elde edilen endüstriyel kireç, mikro elementler (eser maddeler) (kontrol organınca tanınmış)

 

Mikrobiyol Gübreler: Rhizodium bakterileri, azotlu bakteriler, azospirillum, Clostridium, mavi-yeşil algler, inikorizalar.

 

 

3.2.2Bitki zararlı ve hastalıkların kontrolünde kullanılabilecek ürünler:

Bitki ve hayvansal orijinli maddeler: Nem ekstraktı, hidrolize proteinler, lesitin, balmumu, jelatin, nikotin ekstraktı, nane ve kimyon yağı gibi yağlar, chrysanthemum cineria efolium’dan ekstrakte edilen doğal proteinler, quasria ekstraktı, retonone ekstraktı.

 

Biyolojik Zararlı Kontrolünde Kullanılacak Mikroorganizmalar:

Bakteri, virüs ve mantar gibi organizmalar (ör: Bacillus thuringiensis preparatları, granüler yapıda virüs preparatları Tuzak, Dağıtıcı ve Çekicilerde Kullanılabilen Maddeler: Diamonyum fosfat, metaldehit, feromo, sentetik piretroitler (sadece deltamethrin veya lambda cyhalothrin).

 

Geleneksel Olarak Kullanılan Maddeler: Bakır hidroksit, bakır oksiklorür, bakır sülfat, bakır oksit, etilen, arap sabunu, kalinit, kalsiyum polisülfit, parafın yağları, mineral yağlar, potasyum permanganat, kuartz tuzu, kükürt, demir III ortofosfat.

Ekolojik Tarımda Materyal Seçimi

Ekolojik Tarımda Materyal Seçimi

9. EKOLOJİK TARIMDA SAĞLIKLI ÜRETİM MATERYALİ SEÇİMİ 9.1. Bitki Seçimi 9.1.1. Dayanıklı Çeşit Elde Etme 9.1.2. Çapraz Koruma 9.1.3. Meristem Kültürü 9.2.Tohum Seçimi 9.3. Seçiminde Bitki Ek...

13 Mart 2016, Pazar

Ekolojik Tarımda Kontrol Ve Sertifikasyon Sistemi

Ekolojik Tarımda Kontrol Ve Sertifikasyon Sistemi

5. EKOLOJİK TARIMDA KONTROL - SERTİFİKASYON SİSTEMİ VE KARŞILAŞILAN SORUNLAR 5.1. Giriş 5.2. Kontrol ve Sertifikason Aşamaları 5.2.1. Başvuru 5.2.2. Anlaşma 5.2.3. Kontrol Uygulamaları 5.2....

12 Mart 2016, Cumartesi

Ekolojik Tarımda İlke Ve Kavramlar

Ekolojik Tarımda İlke Ve Kavramlar

3. EKOLOJİK TARIMDA İLKE VE KAVRAMLAR 3.1. Ekolojik Tarım 3.2. Ekolojik Tarımın İlkeleri 3.2.1.Gübreleme ve toprak iyileştirmede kullanılabilecek maddeler: 3.2.2Bitki zararlı ve hastalıkların...

12 Mart 2016, Cumartesi

Türkiye'de Ekolojik (organik-biyolojik) Tarım

Türkiye'de Ekolojik (organik-biyolojik) Tarım

2. TÜRKİYE’DE EKOLOJİK (ORGANİK, BİYOLOJİK) TARIM 2.1. Ekolojik Tarımın Uygulanması 2.2. Türkiye de Ekolojik Tarım 2.1. Ekolojik Tarımın Uygulanması Ekolojik tarım yapmaya karar ver...

12 Mart 2016, Cumartesi

Ekolojik Tarımın Tarihçesi Ve Gelişimi

Ekolojik Tarımın Tarihçesi Ve Gelişimi

1. EKOLOJİK (ORGANİK) TARIMIN TARİHÇESİ VE GELİŞİMİ 1.1. Giriş 1.2. Tarih Öncesi Çağlar 1.3. Tarih Çağları 1.4. Ekolojik Tarımın Organize Hale Gelmesi 1.1. Giriş Günümüzden yaklaşık 1.5...

12 Mart 2016, Cumartesi

Organik Tarım Tüketici Bilgileri

Organik Tarım Tüketici Bilgileri

ORGANİK TARIM TÜKETİCİ BİLGİLERİ Organik tarım nasıl bir üretim şeklidir, organik tarımın amacı nedir? Organik tarım sisteminin avantajları nelerdir? Organik tarım; 5262 sayılı Organik Tarım K...

8 Ağustos 2017, Salı

Organik Yetiştiricilik Nasıl Yapılır?

Organik Yetiştiricilik Nasıl Yapılır?

Çiçekler, otlar, sebzeler, çimenler veya çalı çerçeve büyüyor olsanız da, sağlıklı toprak mutlak bir zorunluluktur. Bitkileriniz haşere ve hastalık sorunlarına daha az eğilimli olacak, daha iyi gel...

15 Temmuz 2017, Cumartesi

Bitkisel Kökenli Doğal İlaçlar

Bitkisel Kökenli Doğal İlaçlar

AZADIRACHTIN Bitkisel kökenli insektisit olarak son yıllarda üzerinde en çok çalışılan bitki (Neem Azal) Azadirachta indica’ dır. A. indica, yaprak veya kabuklarının kurutulmasıyla toz halin...

12 Mayıs 2016, Perşembe

Organik Tarımda Kullanılan Maddeler

Organik Tarımda Kullanılan Maddeler

İnsektisit etkili sabunlar: Potasyum ve Amonyum (Amonyum karbonat) tuzlarından elde edilen sabunlar meyve ağaçları ve sebzelerdeki yumuşak vücutlu böceklere, özellikle yaprak bitlerine karşı kullan...

12 Mayıs 2016, Perşembe

Organik Ürünle Ilgili Şikayet Hattı

Organik Ürünle Ilgili Şikayet Hattı

Satın almış olduğunuz organik ürün ile ilgili şikayetlerinizi ürüne ait etiket bilgileri ve sertifika numarası ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı bünyesindeki en yakın İl veya İlçe Müdürlüğün...

11 Mayıs 2016, Çarşamba

Ekim Nöbeti

Ekim Nöbeti

8. EKOLOJİK TARIMDA EKİM NÖBETİ 8.1. Ekim Nöbeti 8.1.1. Toprak Yorgunluğunun Nedenleri 8.1.2. Ekim Nöbetinin Düzenlenmesine Etki Eden Faktörler 8.2. Ekolojik Tarımda Ekim Nöbeti ve Amaçları ...

13 Mart 2016, Pazar

Organik Tarımda Toprak İşleme

Organik Tarımda Toprak İşleme

7. ORGANİK TARIMDA TOPRAK VERİMLİLİĞİ 7.2. Ekolojik Tarımda Toprak İşleme 7.2.1. Gelenekse Toprak İşleme: 7.2.2. Koruyucu Toprak İşleme: 7.2.3. Toprak İşlemeden Ekim (Doğrudan Ekim) 7.2.4. E...

12 Mart 2016, Cumartesi

Organik Tarımda Toprak Özellikleri

Organik Tarımda Toprak Özellikleri

7. ORGANİK TARIMDA TOPRAK VERİMLİLİĞİ 7.1. Toprak Özellikleri 7.1.1. Toprak Strüktürünün Organik Tarımdaki Önemi 7.1.2. Toprak Havalanmasının Organik Tarımdaki Önemi 7.1.3. Toprak Bünyesinin ...

12 Mart 2016, Cumartesi

Yeşil Gübreleme

Yeşil Gübreleme

7.6. Yeşil Gübreleme Ahır gübresinin temin edilemediği hallerde bunun yerini alabilecek en uygun yeşil gübredir. Yeşil gübre esas olarak, toprakta gerekli organik maddeyi sağlamak amacıyla yet...

12 Mart 2016, Cumartesi

Ahır Gübresi Ve Önemi

Ahır Gübresi Ve Önemi

7.5.1. Ahır Gübresi ve Önemi Ahır gübresi ahır hayvanlarının katı ve sıvı dışkıları ile yataklıklarının karışımından oluşan bir gübredir. Ülkemizde ahır gübresinin büyük kısmını sığırlardan elde e...

12 Mart 2016, Cumartesi

x
Aklınıza bir soru mu takıldı? Siz sorun biz cevap verelim.
Henüz yorum yapılmamış!

Güvenlik Kodu : DXQ2A

(Güvenlik kodunu bu kutucuğa yazın!)

KULLANICI YUVASI

Kullanıcı Adınız

Şifreniz

Üye Ol Şifremi Unuttum

SPONSORLARIMIZ
sedef tarım Arafa TARIM
SİTE İSTATİSTİKLERİ
  • Konular (3461)
  • Duyurular (2621)
  • Resimler (4028)
  • Dokümanlar (1507)
  • Üyeler (5805)
reflesh

Dünya üzerinde 10.000 kadar çim çeşidi vardır.

WWW.SORHOCAM.COM

Bkü Bayilik ve Toptancılık Sınavı, Tarımsal destekler, hastalıklar, zararlılar ve yabancı otlar ile mücadele üzerine faydalı bilgiler